- De Arbeidsinspectie houdt toezicht op gezond en veilig werk, eerlijk werk (zoals minimumloon en illegale tewerkstelling) en arbeidstijden.
- Een inspectie kan aangekondigd of onaangekondigd zijn, na een melding, een ongeval of als onderdeel van een risicogerichte controle.
- Maatregelen lopen van waarschuwing en eis tot stillegging, boete en proces-verbaal.
- De boete hangt af van het normbedrag, de bedrijfsgrootte, eventueel letsel en herhaling; het wettelijk maximum is in 2026 € 110.000 per overtreding (in bepaalde gevallen hoger).
- Een actuele RI&E, aandacht voor werkdruk en vastgelegde afspraken zijn je beste voorbereiding.
Wat is de Arbeidsinspectie?
De Nederlandse Arbeidsinspectie is de rijksinspectie die nagaat of werk in Nederland gezond, veilig en eerlijk verloopt. Tot 2022 heette de organisatie Inspectie SZW; daarvoor sprak iedereen van de Arbeidsinspectie, en die naam is in de volksmond altijd blijven hangen.
De inspectie valt onder het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, maar werkt onafhankelijk. Inspecteurs mogen bedrijven betreden, documenten inzien, mensen spreken en metingen doen. Werkgevers zijn verplicht hieraan mee te werken. Dat klinkt streng, maar het doel is uiteindelijk preventie: minder ongevallen, minder uitval door werkstress en minder uitbuiting.
Hoe groot de opgave is, laat het jaarverslag over 2025 zien: de inspectie ontving zo’n 15.000 meldingen (21% meer dan het jaar ervoor) en kreeg ruim 4.800 arbeidsongevallen gemeld. Bij meer dan de helft van de risicogerichte inspecties volgde een vorm van handhaving.
Waar controleert de Arbeidsinspectie op?
Het toezicht valt grofweg uiteen in drie domeinen. Voor de meeste kantoor- en dienstverlenende organisaties is het eerste domein het meest relevant; in sectoren als bouw, logistiek, schoonmaak, horeca en land- en tuinbouw spelen alle drie.
Gezond & veilig werk
- naleving van de Arbowet en het Arbobesluit;
- RI&E en plan van aanpak, BHV, preventiemedewerker;
- psychosociale arbeidsbelasting zoals werkdruk en ongewenst gedrag;
- gevaarlijke stoffen, machines, werken op hoogte.
Eerlijk werk
- betaling van het minimumloon;
- illegale tewerkstelling (Wet arbeid vreemdelingen);
- regels voor uitzenden en detachering (Waadi);
- arbeidsuitbuiting en schijnconstructies.
Arbeidstijden
- naleving van de Arbeidstijdenwet;
- maximale werk- en minimale rusttijden;
- registratie van arbeids- en rusttijden;
- regels voor werk door jongeren.
Daarnaast onderzoekt ze ernstige en dodelijke arbeidsongevallen, houdt ze toezicht op bedrijven met grote risico’s voor omgeving en werknemers, en kijkt ze hoe UWV en SVB hun wettelijke taken uitvoeren.
Let op: een arbeidsongeval dat leidt tot de dood, blijvend letsel of een ziekenhuisopname moet je als werkgever direct melden bij de inspectie. Wie dat nalaat, riskeert een fors hogere boete — zeker als het ongeval daardoor niet meer goed te onderzoeken is.
Zo’n ongevalsmelding doe je via de website van de Arbeidsinspectie. Leg daarnaast intern vast wat er is gebeurd, wie getuige was en welke maatregelen je direct hebt genomen. De inspectie stelt die vragen bij een onderzoek vrijwel altijd, en een helder verslag helpt ook bij het evalueren van je arbobeleid.
Hoe verloopt een inspectiebezoek?
De inspectie werkt risicogericht: ze kiest sectoren en onderwerpen waar de kans op schade het grootst is. Daarnaast komt ze in actie na een melding van een werknemer, ondernemingsraad of vakbond, of na een ongeval. Een bezoek kan aangekondigd zijn, bijvoorbeeld met een brief over de RI&E, maar ook volledig onverwacht.
Aankondiging of bezoek
De inspecteur meldt zich, legitimeert zich en vertelt wat het onderwerp van de controle is. Je bent verplicht om medewerking te verlenen.
Onderzoek ter plaatse
De inspecteur vraagt documenten op (zoals de RI&E, het plan van aanpak, het contract met de arbodienst of bedrijfsarts en roosters), spreekt met leidinggevenden en medewerkers en kijkt rond op de werkvloer.
Bevindingen
Na afloop volgt meestal een gesprek of brief met de bevindingen. Bij kleine tekortkomingen blijft het vaak bij een waarschuwing of een eis met een termijn.
Boeterapport en zienswijze
Bij een overtreding waarop een boete staat, krijg je eerst een boeterapport. Je mag daarop reageren met een zienswijze voordat er een besluit valt.
Besluit en hercontrole
Daarna volgt het boetebesluit, waartegen je bezwaar en beroep kunt aantekenen. Vaak komt de inspectie later terug om te controleren of de overtreding is opgelost.
Wat als een medewerker een melding doet?
Een groot deel van de inspecties begint met een melding van een werknemer, ondernemingsraad of vakbond. Niet elke melding leidt tot een bezoek: de inspectie weegt af hoe ernstig het risico is en of het past binnen haar prioriteiten.
Ga als werkgever dus niet op zoek naar ‘de melder’ en laat een melding nooit gevolgen hebben voor iemands positie. Dat is niet alleen goed werkgeverschap; wie een misstand meldt, kan ook bescherming genieten als klokkenluider. Zie een melding liever als signaal dat je interne kanalen tekortschieten. Mensen stappen vaak pas naar een toezichthouder als ze intern het gevoel hebben niet gehoord te worden – via de leidinggevende, de vertrouwenspersoon of de OR.
Welke boetes en maatregelen kan de Arbeidsinspectie opleggen?
De inspectie heeft een oplopend palet aan instrumenten. Welke ze inzet, hangt af van de ernst van de overtreding, het risico voor medewerkers en je voorgeschiedenis.
- waarschuwing – een officiële melding dat je iets moet herstellen;
- eis tot naleving – je moet de overtreding binnen een gestelde termijn oplossen;
- stillegging – bij direct gevaar mag het werk niet doorgaan;
- bestuurlijke boete – meestal voor de werkgever, soms ook voor een werknemer die bijvoorbeeld verplichte beschermingsmiddelen niet draagt;
- last onder dwangsom – je betaalt per dag of per keer zolang je de situatie niet herstelt;
- proces-verbaal – bij een misdrijf, bijvoorbeeld als je na een stillegging toch doorwerkt.
Hoe hoog is een boete in 2026?
Voor overtredingen van de Arbowet geldt wettelijk een maximum van het bedrag van de vijfde boetecategorie. Sinds 1 januari 2026 is dat € 110.000 per overtreding. Voor een aantal zware overtredingen geldt de zesde categorie (€ 1.100.000). In de praktijk rekent de inspectie met normbedragen uit een beleidsregel. Die normbedragen gelden voor organisaties met 500 of meer werknemers en worden voor kleinere werkgevers verlaagd naar een percentage, van 10% (minder dan 5 werknemers) tot 80% (250–499 werknemers).
Is er een ongeval gebeurd met letsel of ziekenhuisopname, dan wordt de boete met een factor verhoogd, oplopend tot vijf keer het bedrag bij een dodelijk ongeval. Ben je binnen vijf jaar al eerder voor dezelfde overtreding beboet, dan gaat de boete met 100% omhoog, bij een tweede herhaling met 200%. Het kabinet heeft bovendien aangekondigd de boetes voor arboregels eenmalig te verhogen en daarna jaarlijks te indexeren. Controleer de actuele bedragen dus altijd op nlarbeidsinspectie.nl.
Illustratief rekenvoorbeeld: een bedrijf met 30 medewerkers overtreedt een arboregel met een normbedrag van € 4.500. Voor 10–39 werknemers geldt 30%, dus de basisboete is € 1.350. Liep een medewerker daardoor ernstig blijvend letsel op (factor 4), dan komt de boete uit op € 5.400. Het werkelijke normbedrag hangt af van de specifieke overtreding.
Zo bereid je je organisatie voor
De beste voorbereiding op een inspectiebezoek is niet een map die je snel bij elkaar zoekt, maar een organisatie waarin gezond werken vanzelfsprekend is. Toch helpt een korte checklist om de basis te borgen.
- een actuele RI&E met plan van aanpak, getoetst door een gecertificeerde deskundige (tenzij je maximaal 25 medewerkers hebt en een erkend branche-instrument gebruikt);
- een contract met een arbodienst of bedrijfsarts en een helder verzuimprotocol;
- een aangewezen preventiemedewerker en voldoende BHV’ers;
- beleid op psychosociale arbeidsbelasting: werkdruk, ongewenst gedrag, een vertrouwenspersoon;
- een correcte registratie van arbeids- en rusttijden waar dat verplicht is;
- controle op ingeleend personeel en uitzend- of detacheringsbureaus.
Vooral werkdruk is een terugkerend aandachtspunt. Een RI&E die stilstaat bij machines maar niet bij stress, schiet tekort. Kijk daarom ook naar signalen uit je verzuimcijfers, uit gesprekken en uit periodieke metingen, en vertaal die naar concrete maatregelen voor burn-outpreventie en duurzame inzetbaarheid. Een goed onderbouwd HR-beleid laat zien dat je verder kijkt dan het minimum.
Gezond werken borgen met Teampeak
Teampeak vervangt je arbodienst, verzuimsysteem of urenregistratie niet. Wat het wél doet: je helpt signalen over werkdruk, welzijn en samenwerking vroeg op te pikken en er het goede gesprek over te voeren. Zo wordt psychosociale arbeidsbelasting een vast onderwerp in je gesprekscyclus in plaats van een vinkje in de RI&E.
Van signaal naar actie
- Pulse surveys en MTO om werkdruk en werkgeluk per team te meten.
- 1-op-1 en ontwikkelgesprekken met vaste vragen over belasting en balans.
- Afspraken en acties vastleggen in gespreksverslagen, zodat je kunt laten zien wat je doet.
- HR analytics-dashboards die trends en risico’s per afdeling zichtbaar maken.
Teampeak schrijft over arbeidsrecht, gezond werken en HR-beleid. Het team vertaalt wet- en regelgeving naar wat het concreet betekent voor werkgevers en het gesprek met medewerkers.
ISO 27001 gecertificeerd. Deze pagina is met zorg samengesteld en inhoudelijk gecontroleerd.