- Het model is afgeleid van de rouwfasen van Elisabeth Kübler-Ross.
- Mensen doorlopen grofweg: schok, weerstand, onzekerheid, experimenteren en acceptatie.
- Productiviteit en motivatie zakken vaak eerst in voordat ze herstellen.
- Niet iedereen doorloopt de fasen in dezelfde volgorde of in hetzelfde tempo.
- Per fase vraagt een medewerker iets anders: informatie, erkenning, steun of ruimte.
Wat is de verandercurve?
Het model laat zien dat verandering niet alleen een rationeel proces is, maar ook een emotioneel proces. Een nieuwe structuur kan op papier logisch zijn, maar voor de medewerker betekent het afscheid van iets vertrouwds.
De curve is gebaseerd op het werk van de Zwitsers-Amerikaanse psychiater Elisabeth Kübler-Ross. Zij beschreef de fasen die mensen doorlopen bij rouw en verlies. Later is dat inzicht vertaald naar organisaties: ook bij een reorganisatie, fusie of nieuwe werkwijze verliezen mensen iets – zekerheid, routine, status of collega’s. Daarom wordt de curve ook wel de Kübler-Ross-curve of de rouwcurve genoemd.
Wie de curve tekent, ziet een dal. Na de eerste aankondiging zakken motivatie en vaak ook productiviteit in. Pas als mensen gaan experimenteren met de nieuwe situatie, gaat de lijn weer omhoog. Het doel van goede begeleiding is niet om dat dal te vermijden – dat lukt zelden – maar om het minder diep en korter te maken.
De fasen van de verandercurve
Er bestaan verschillende versies van het model, met vier tot zeven fasen. De kern is steeds vergelijkbaar. Een veelgebruikte indeling:
Schok
De verandering wordt aangekondigd. Mensen zijn verrast of verbijsterd en hebben tijd nodig om het nieuws te verwerken. Vragen als “wat betekent dit voor mij?” staan centraal.
Ontkenning
“Het zal zo’n vaart niet lopen.” Medewerkers gaan door zoals ze gewend zijn en hopen dat de verandering overwaait of hen niet raakt.
Weerstand en boosheid
Als duidelijk wordt dat de verandering doorgaat, komt er frustratie, kritiek of verzet. Dat is geen onwil, maar een normale reactie op verlies.
Onzekerheid en dal
Het oude werkt niet meer, het nieuwe nog niet. Motivatie en zelfvertrouwen zijn laag. Dit is het diepste punt van de curve.
Experimenteren
Mensen gaan de nieuwe situatie verkennen. Ze proberen dingen uit, ontdekken voordelen en krijgen weer grip.
Acceptatie en integratie
De nieuwe werkwijze wordt het nieuwe normaal. Er is weer energie en ruimte voor verbetering.
Wat heeft een medewerker per fase nodig?
De grootste waarde van het model zit in de vraag: wat heeft iemand nu van mij nodig? Een leidinggevende die in de fase van boosheid alleen maar de voordelen opsomt, wordt niet gehoord. Stem je aanpak af op waar iemand staat.
- Communiceer helder en eerlijk: wat verandert er, waarom en wanneer?
- Herhaal de boodschap; mensen horen niet alles de eerste keer.
- Geef ruimte voor vragen en wees eerlijk over wat nog onbekend is.
- Luister zonder direct te verdedigen.
- Erken het verlies: “Ik snap dat dit lastig is.”
- Bied persoonlijke gesprekken en steun.
- Let op signalen van stress of uitval.
- Geef ruimte om te oefenen en fouten te maken.
- Bied training en coaching.
- Vier eerste successen.
- Betrek mensen bij het verbeteren van de nieuwe werkwijze.
Weerstand verdient extra aandacht. Het is verleidelijk om tegenstanders als ‘lastig’ te bestempelen, maar weerstand bevat vaak waardevolle informatie over risico’s die het management over het hoofd ziet. Lees meer over het omgaan hiermee bij weerstand bij verandering.
Vergeet ook de leidinggevenden zelf niet. Zij moeten de verandering uitleggen en begeleiden, terwijl ze vaak zelf ook door de curve gaan. Geef hen eerder informatie dan hun team, ruimte om hun eigen twijfels te bespreken en praktische ondersteuning, bijvoorbeeld met intervisie of coaching. Een coachende stijl helpt hen om medewerkers zelf hun weg door de verandering te laten vinden.
Voorbeeld: een nieuw systeem invoeren
Een organisatie stapt over op een nieuw planningssysteem. Bij de aankondiging reageren veel medewerkers met verbazing: het oude systeem werkte toch prima? Een paar weken later zijn er klachten in de wandelgangen en worden trainingen overgeslagen. In de eerste maand na livegang daalt de productiviteit; mensen zoeken functies en maken fouten.
De leidinggevende herkent het dal. In plaats van te benadrukken hoe goed het systeem is, plant hij korte check-ins, laat hij twee enthousiaste collega’s als aanspreekpunt fungeren en verzamelt hij verbeterpunten. Na een paar weken ontdekken medewerkers handige functies die tijd besparen. Het team geeft zelf aan welke aanpassingen nodig zijn – en de nieuwe werkwijze wordt langzaam het normaal.
Les: het dal hoort erbij. Wie het verwacht, kan er tijdig op inspelen – met extra ondersteuning, realistische verwachtingen over productiviteit en geduld.
Kanttekeningen bij het model
De curve is een handig hulpmiddel, maar geen wetmatigheid. Houd rekening met deze beperkingen:
- Niet lineair: mensen springen heen en weer tussen fasen of slaan er een over.
- Niet voor iedereen gelijk: de een omarmt verandering snel, de ander heeft maanden nodig. Een ingrijpende persoonlijke impact maakt het dal vaak dieper.
- Niet elke verandering is verlies: voor sommige medewerkers is een verandering vooral een kans. Ga er niet automatisch van uit dat iemand rouwt.
- Geen etiket: zeg nooit tegen een medewerker “jij zit in de ontkenningsfase”. Gebruik het model om jezelf te helpen begrijpen, niet om mensen in te delen.
- Oorspronkelijk over rouw: het model is niet ontwikkeld voor organisaties en de wetenschappelijke onderbouwing voor die toepassing is beperkt.
Combineren met andere verandermodellen
De verandercurve beschrijft de menselijke kant: wat voelen medewerkers? Andere modellen richten zich meer op het proces: wat moet de organisatie doen? Samen geven ze een completer beeld.
Een praktische combinatie: gebruik Kotter of Lewin om de stappen van de verandering te plannen, en de curve om per stap te bedenken hoe medewerkers zich voelen en wat ze nodig hebben. Meer over het geheel lees je bij verandermanagement.
Hoe weet je waar je team staat?
In een groot team is het lastig om te zien wie waar op de curve zit. Een paar manieren om zicht te houden:
- voer regelmatig 1-op-1 gesprekken en vraag expliciet hoe iemand de verandering ervaart;
- zet korte pulse surveys in met vragen over duidelijkheid, vertrouwen en energie, en volg de trend over de weken;
- let op signalen als toenemend ziekteverzuim, minder inbreng in overleg of meer klachten;
- vraag teamleiders om wekelijks kort te delen wat ze horen.
Deel ook terug wat je hoort en wat je ermee doet. Mensen die merken dat hun zorgen serieus worden genomen, komen sneller uit het dal. Heldere interne communicatie is daarbij onmisbaar.
Verandering begeleiden met Teampeak
Teampeak helpt om tijdens een verandering dicht bij je mensen te blijven. Met pulse surveys meet je de stemming per team, in 1-op-1 gesprekken bespreek je wat iemand nodig heeft en met HR analytics zie je waar extra aandacht nodig is.
Grip op de menselijke kant
- Pulse surveys om de stemming tijdens de verandering te volgen.
- 1-op-1 gesprekken en afspraken vastgelegd in de gesprekscyclus.
- HR analytics en dashboards per team of afdeling.
- Nieuwe doelen en OKR’s die de verandering concreet maken.


