- Een ondernemingsraad is verplicht vanaf 50 medewerkers; daaronder kan een PVT of personeelsvergadering.
- De OR heeft vier kernrechten: informatie, advies, instemming en initiatief.
- Voor het werk geldt in 2026 minimaal 60 uur per jaar en 5 dagen scholing per OR-lid.
- Besluiten zonder verplichte instemming zijn nietig als de OR dat inroept.
- Een OR werkt het best als hij vroeg wordt betrokken – niet pas als het besluit al vaststaat.
Wat is een ondernemingsraad?
De ondernemingsraad is de stem van de medewerkers in het overleg met de bestuurder. Hij beslist niet over de bedrijfsvoering, maar heeft wel wettelijke invloed op besluiten die medewerkers raken.
De ondernemingsraad is de bekendste vorm van medezeggenschap in Nederland. OR-leden worden gekozen door en uit het personeel. Ze overleggen met de ondernemer of bestuurder over onderwerpen als reorganisaties, werktijden, beoordelingssystemen en arbeidsomstandigheden.
De OR is geen vakbond. Een vakbond onderhandelt over de cao en vertegenwoordigt leden; de OR vertegenwoordigt álle medewerkers van de onderneming en kijkt naar het belang van de organisatie én het personeel. Bij een goede OR merk je dat: hij denkt mee, stelt kritische vragen en helpt draagvlak te creëren.
Wanneer is een ondernemingsraad verplicht?
De verplichting hangt af van het aantal mensen dat in de onderneming werkt. Zo ziet het eruit in 2026:
- Geen wettelijke verplichting.
- Vrijwillige medezeggenschap mag altijd.
- OR niet verplicht, wel toegestaan.
- Personeelsvertegenwoordiging (PVT) verplicht als de meerderheid erom vraagt of de cao het voorschrijft.
- Zonder OR of PVT: minimaal 2× per jaar een personeelsvergadering.
- OR verplicht.
- Ontbreekt die, dan kunnen medewerkers of vakbonden naar de kantonrechter.
- Ontheffing aanvragen kan bij de SER.
Hoe groot is een OR?
De WOR koppelt het aantal leden aan de omvang van de organisatie: 5 leden bij 50 tot 100 medewerkers, 7 bij 100 tot 200, 9 bij 200 tot 400, 11 bij 400 tot 600, 13 bij 600 tot 1.000 en 15 bij 1.000 tot 2.000. Daarboven komen er per 1.000 medewerkers twee leden bij, tot maximaal 25. De OR kan in zijn reglement een ander aantal vastleggen.
Wie mag stemmen? Medewerkers die minimaal drie maanden in dienst zijn, ongeacht vast of tijdelijk contract, en uitzendkrachten die 18 maanden of langer in de onderneming werken (ze tellen na 15 maanden mee, daarna geldt ook voor hen de termijn van drie maanden). In het reglement kan van die termijnen worden afgeweken.
Welke rechten heeft de ondernemingsraad?
De WOR geeft de OR vier kernrechten. Voor HR zijn vooral het advies- en instemmingsrecht dagelijkse kost.
Adviesrecht
- bij belangrijke financiële, economische en organisatorische besluiten;
- zoals een reorganisatie, fusie of grote investering;
- wijk je af van het advies, dan geldt een opschortingstermijn van een maand.
Instemmingsrecht
- bij het vaststellen, wijzigen of intrekken van personele regelingen;
- zoals werktijden, arbo, opleiding, beoordelingssystemen en verzuimbeleid;
- zonder instemming is het besluit nietig als de OR dat inroept.
Informatie- en initiatiefrecht
- recht op alle informatie die nodig is, zoals jaarrekening en beloningsstructuur;
- zelf voorstellen doen; de bestuurder overlegt minstens één keer en reageert schriftelijk.
Daarnaast vindt minimaal twee keer per jaar een overlegvergadering plaats over de algemene gang van zaken. In organisaties met 100 of meer medewerkers moet de werkgever bovendien jaarlijks informatie geven over arbeidsvoorwaardelijke regelingen en de beloningsverhoudingen. Met de aangekondigde wet loontransparantie (verwacht in 2027 of later; de definitieve ingangsdatum stond in november 2026 nog niet vast) wordt dat thema alleen maar belangrijker. Lees meer bij wet loontransparantie.
Let op bij HR-instrumenten: voer je een nieuwe gesprekscyclus, een beoordelingssysteem, een MTO of 360° feedback in? Dan valt dat vaak onder het instemmingsrecht. Betrek de OR dus vroeg bij de keuze – ook bij HR-software die persoonsgegevens verwerkt.
Tijd, scholing en bescherming voor OR-leden
OR-werk kost tijd, en die tijd moet de werkgever geven. De belangrijkste spelregels op een rij:
- OR-leden vergaderen onder werktijd en mogen gebruikmaken van faciliteiten van de organisatie;
- voor OR-werkzaamheden geldt een minimum van 60 uur per jaar, zonder maximum; vaak spreken werkgever en OR meer af;
- betaald scholingsverlof: 5 dagen per jaar voor OR-leden, minimaal 3 dagen voor commissieleden en minimaal 8 dagen als iemand beide is;
- de werkgever betaalt de opleidingskosten;
- OR-leden (en kandidaten) hebben bijzondere ontslagbescherming; zij mogen ook niet benadeeld worden in hun positie vanwege hun OR-werk.
Wie wil weten hoe de actuele richtbedragen voor scholing eruitzien, vindt die jaarlijks bij de SER. Denk bij het plannen van OR-tijd ook aan de werkdruk in het team: OR-werk moet niet ‘erbij’ komen. Bespreek in de 1-op-1 gesprekken hoe iemand OR-taken en het reguliere werk combineert.
Goed samenwerken met de ondernemingsraad
De wet regelt het minimum. Of de samenwerking ook goed voelt, hangt af van houding en timing. Deze werkwijze helpt.
Betrek de OR aan de voorkant
Deel ideeën en dilemma's al in de verkennende fase. Een OR die meedenkt, hoeft achteraf minder te repareren.
Maak procesafspraken
Spreek af hoe en wanneer je de OR informeert, wie het aanspreekpunt is en welke termijnen gelden. Dat voorkomt frustratie bij beide partijen.
Deel data, niet alleen conclusies
Laat cijfers over verloop, betrokkenheid en verzuim zien. Een gedeeld beeld maakt het gesprek inhoudelijker. Een MTO is daarvoor een sterke basis.
Geef ruimte voor achterban
De OR vertegenwoordigt medewerkers en wil hen kunnen raadplegen. Plan daar tijd voor in je besluitvorming.
Evalueer samen
Kijk jaarlijks terug: wat liep goed, wat kan beter? Zo groeit de samenwerking uit tot een echte continue dialoog.
De rol van HR
HR is vaak de verbindende schakel tussen bestuurder en OR: bij adviesaanvragen, instemmingsverzoeken en het vertalen van beleid. Een sterke HR-afdeling zorgt dat voorstellen goed onderbouwd zijn en dat de OR tijdig de juiste informatie krijgt. Zo wordt de OR een bondgenoot bij veranderingen in plaats van een horde.
Wat verandert er voor de OR?
De WOR dateert uit 1971 en is sindsdien vele malen aangepast. In april 2026 stuurde de SER-commissie die medezeggenschap bevordert een advies aan de minister van SZW met voorstellen om de wet te actualiseren. Denk aan een jaarlijkse dialoog over de lange-termijnvisie, digitale communicatie die volwaardig meetelt, een scholingsplan in de wet en aandacht voor AI en algoritmes. Dit zijn voorstellen – er lag in november 2026 nog geen wetsvoorstel met een ingangsdatum. Volg de ontwikkelingen via ser.nl en rijksoverheid.nl.
Voor HR is de trend in elk geval duidelijk: medezeggenschap verschuift van formeel overleg naar strategisch meedenken – over HR-strategie, inzetbaarheid en de inzet van technologie.
Weten wat er leeft met Teampeak
Een OR praat namens medewerkers, maar het helpt enorm als beide partijen een gedeeld en actueel beeld hebben van wat er leeft. Met Teampeak meet je betrokkenheid en werkgeluk met pulse surveys en MTO's, en zie je in dashboards waar aandacht nodig is. Zo kun je in het OR-overleg praten op basis van feiten. Voer je een nieuwe gesprekscyclus of feedbackmethode in? Teampeak is ISO 27001-gecertificeerd en de instellingen rond anonimiteit en privacy kun je samen met de OR bepalen.
Een gedeeld beeld van wat er leeft
- Pulse surveys en MTO's met anonieme resultaten per team.
- Dashboards over betrokkenheid, eNPS en ontwikkeling als basis voor overleg.
- Een gesprekscyclus en 360° feedback die je samen met de OR inricht.
- ISO 27001-gecertificeerd platform voor zorgvuldige omgang met medewerkersdata.
Teampeak schrijft over HR-strategie, medezeggenschap en organisatieontwikkeling. Het team laat zien hoe draagvlak en goede data samen tot betere besluiten leiden.
ISO 27001 gecertificeerd. Deze pagina is met zorg samengesteld en inhoudelijk gecontroleerd.