- Er is geen aparte wet voor vakantiedagen kopen en verkopen: de afspraken staan in cao, contract of verlofreglement.
- Wettelijke dagen (4× de wekelijkse arbeidsduur) mag je tijdens het dienstverband niet uitbetalen of verkopen.
- Bovenwettelijke dagen mogen worden verkocht als dat is afgesproken, maar nooit verplicht.
- Bijkopen gaat meestal ten koste van het brutoloon; verkopen levert belast loon op.
- Houd oog voor balans: wie structureel verkoopt, neemt misschien te weinig rust.
Wat is vakantiedagen kopen en verkopen?
Het is een flexibele arbeidsvoorwaarde waarbij medewerkers tijd en geld tegen elkaar kunnen uitruilen. Wie meer vrije tijd wil, koopt uren bij; wie liever geld heeft, verkoopt uren.
In de wet staat geen speciale regeling voor het bijkopen of verkopen van verlof. Het is dus aan werkgever en medewerker, of aan cao-partijen, om spelregels af te spreken. In veel cao’s maakt het deel uit van een keuzemodel of individueel keuzebudget, waarin medewerkers zelf bepalen hoe ze een deel van hun beloning inzetten. Zie ook flexibele arbeidsvoorwaarden.
De grens wordt wel bepaald door het wettelijke minimum. Iedere medewerker heeft recht op minstens vier keer de wekelijkse arbeidsduur aan vakantie per jaar. Bij een fulltimer met 40 uur per week is dat 160 uur, ofwel 20 dagen. Alles daarboven is bovenwettelijk. Het verschil lees je in ons artikel over wettelijk en bovenwettelijk verlof.
Wat mag wel en wat niet? De spelregels
Wettelijke dagen
- Niet verkopen of uitbetalen tijdens het dienstverband.
- Alleen uitbetalen bij einde dienstverband.
- Moeten echt opgenomen kunnen worden, voor rust en herstel.
- Vervallen in principe 6 maanden na het opbouwjaar.
Bovenwettelijke dagen
- Verkopen mag als het is afgesproken.
- De medewerker kan nooit tot verkopen worden verplicht.
- Verjaren na 5 jaar, tenzij anders afgesproken.
- Ruimte voor eigen regels in cao of reglement.
Vakantiedagen kopen is juridisch eenvoudiger, omdat de medewerker er alleen rechten bij krijgt. Toch is het verstandig om ook hiervoor grenzen te stellen. Als veel mensen tegelijk extra vrij willen, moet het werk nog wel doorgaan. Een goede vakantieplanning helpt om dat in balans te houden.
Let op de cao: valt je organisatie onder een cao, kijk dan eerst wat daarin staat. Sommige cao’s regelen precies hoeveel uur iemand mag kopen of verkopen, tegen welke waarde en wanneer. Daar mag je in het nadeel van de medewerker meestal niet van afwijken.
Hoe bereken je de waarde van een vakantiedag?
De waarde van een verlofuur is meestal gebaseerd op het bruto-uurloon. Sommige regelingen tellen daar vakantietoeslag of andere looncomponenten bij op. Het onderstaande voorbeeld gaat uit van een eenvoudige berekening; jouw cao of regeling kan het anders voorschrijven.
Bepaal het uurloon
Een medewerker verdient € 3.900 bruto per maand bij 40 uur per week. Per jaar is dat 12 × € 3.900 = € 46.800. Gedeeld door 52 × 40 = 2.080 uur geeft dat een uurloon van € 22,50. Meer over uurloon berekenen.
Kies het aantal uren
De medewerker wil twee dagen van acht uur bijkopen: 16 uur.
Bereken de bruto-inhouding
16 × € 22,50 = € 360 bruto. Dit bedrag wordt ingehouden op het brutoloon, bijvoorbeeld in één keer of verdeeld over de maanden.
Kijk naar het nettoeffect
Omdat de inhouding op het brutoloon plaatsvindt, gaat het nettoloon minder hard omlaag dan het brutobedrag. Hoeveel precies, hangt af van het belastingtarief van de medewerker.
Bij verkopen werkt het andersom. Twee verkochte dagen leveren in dit voorbeeld € 360 bruto op, waarover loonheffing wordt ingehouden. Wordt het bedrag als losse uitbetaling gedaan, dan geldt vaak het tarief voor bijzondere beloningen. Laat de precieze verwerking aan je salarisadministratie over.
Fiscale behandeling: wat merk je in de loonstrook?
Extra vrije uren
- inhouding op het brutoloon;
- lager belastbaar loon, dus minder loonheffing;
- kan effect hebben op pensioen en andere loongerelateerde regelingen.
Extra geld
- uitbetaling is gewoon belast loon;
- vaak tegen het tarief voor bijzondere beloningen;
- alleen met bovenwettelijke uren.
Vakantiedagen kopen via een bruto-inhouding verlaagt het loon waarover loonheffing en premies worden berekend. Dat maakt het voordeliger dan het lijkt. Tegelijk kan het effect hebben op zaken die aan het loon gekoppeld zijn, zoals de pensioenopbouw of een uitkering bij ziekte of werkloosheid. Of dat zo is, hangt af van de pensioenregeling en de manier waarop het keuzemodel is ingericht.
Informeer medewerkers daarom vooraf over de gevolgen en verwijs bij twijfel naar de salarisadministratie of de pensioenuitvoerder. Wil je verlof liever over een langere periode sparen, bijvoorbeeld voor een sabbatical, kijk dan ook naar een tijdspaarfonds.
Zo stel je een regeling voor vakantiedagen kopen op
Een goede regeling voorkomt discussie en maakt het voor iedereen voorspelbaar. Leg haar vast in het verlofreglement of het personeelshandboek en neem in elk geval deze punten op:
- wie mag deelnemen, en of dat geldt voor parttimers en tijdelijke contracten;
- het maximum aantal uren dat iemand per jaar mag kopen of verkopen;
- hoe de waarde van een uur wordt berekend (alleen uurloon of inclusief toeslagen);
- wanneer een aanvraag kan worden ingediend, bijvoorbeeld eens per jaar;
- wat er gebeurt met gekochte uren die niet zijn opgenomen;
- in welke volgorde uren worden afgeschreven (wettelijk, bovenwettelijk, gekocht);
- wanneer de verrekening plaatsvindt (maandelijks of in één keer).
Maak ook afspraken voor bijzondere situaties. Wat gebeurt er met gekochte uren bij uitdiensttreding? En bij langdurige ziekte? Een duidelijke regel vooraf voorkomt dat je achteraf per geval moet beslissen. Heeft je organisatie een ondernemingsraad, overleg dan op tijd met de OR over de regeling.
Kopen en verkopen voor parttimers
Werk je met parttimers, reken de regeling dan in uren in plaats van dagen. Een dag voor iemand die negen uur per dag werkt, is meer waard dan een dag voor iemand die vijf uur werkt. Door alles in uren uit te drukken, behandel je iedereen gelijk en voorkom je discussie over wat “een dag” is.
Verkopen is geen vervanging van rust
Verlof bestaat om op te laden. Wie jaar na jaar dagen verkoopt, krijgt misschien wat extra geld, maar loopt ook het risico op vermoeidheid en uitval. Andersom kan ook vakantiedagen kopen een signaal zijn: is het werk te zwaar, of speelt er thuis iets?
- bespreek het verlofgebruik in een 1-op-1 gesprek, zonder het meteen als probleem te benaderen;
- let op patronen: steeds verkopen of steeds bijkopen zegt soms iets over werkdruk of privéomstandigheden;
- neem het onderwerp mee in een arbeidsvoorwaardengesprek als iemand zijn pakket anders wil inrichten;
- houd met korte vragen in een pulse survey zicht op energie en werkgeluk.
Zo blijft de keuzevrijheid een voordeel en wordt het geen manier om structurele vermoeidheid te verbloemen. Dat past bij een bredere aanpak van duurzame inzetbaarheid.
Balans en keuzes bespreken met Teampeak
Teampeak is geen verlof- of salarissysteem: saldi, aankoop en verkoop van uren regel je in je HR- of salarissoftware. Teampeak helpt je wel bij wat eromheen gebeurt. Met pulse surveys zie je hoe het met energie en werkdruk staat, en in 1-op-1 gesprekken bespreek je samen of iemand voldoende rust neemt en wat hij of zij nodig heeft.
Rust en werk in balans
- Pulse surveys over werkdruk, energie en werkgeluk.
- 1-op-1 gesprekken met vaste vragen over balans en verlof.
- Afspraken vastleggen in gespreksverslagen.
- HR-dashboards om trends per team te volgen.
Teampeak schrijft over arbeidsvoorwaarden, verlof en duurzame inzetbaarheid. Het team laat zien hoe je regels en het goede gesprek met elkaar verbindt.
ISO 27001 gecertificeerd. Deze pagina is met zorg samengesteld en inhoudelijk gecontroleerd.