Cultuur & inzetbaarheid · Uitleg

Pesten op het werk: herkennen en aanpakken

Pesten houdt niet op na het schoolplein. Ook volwassenen worden op hun werk buitengesloten, belachelijk gemaakt of structureel ondermijnd – door collega’s, maar soms ook door een leidinggevende. Het slachtoffer zwijgt vaak uit schaamte of angst. Lees wat pesten op het werk is, hoe je het herkent, wat de wet van je verwacht en hoe je als werkgever en leidinggevende ingrijpt.

9 min leestijd Bijgewerkt nov 2026 Door Teampeak
In het kort

Pesten op het werk is het herhaaldelijk en langdurig vertonen van negatief gedrag tegenover een collega die zich daar moeilijk tegen kan verweren. Denk aan buitensluiten, kleineren, roddelen, belachelijk maken of iemand bewust informatie of werk onthouden.

Belangrijkste punten
  • Pesten is herhaald, gericht en schadelijk gedrag, vaak met een machtsverschil.
  • De Arbowet rekent pesten tot psychosociale arbeidsbelasting; de werkgever moet beleid voeren om het te voorkomen of te beperken.
  • Signalen: terugtrekken, verzuim, prestatieverlies en een verziekte sfeer.
  • Grijp vroeg in, neem meldingen serieus en zorg voor een vertrouwenspersoon.
  • Pulse surveys en goede 1-op-1’s helpen om signalen eerder op te vangen.

Wat is pesten op het werk?

Niet elk conflict of elke botte opmerking is pesten. Het verschil zit in herhaling, duur en machtsverhouding: één persoon wordt steeds opnieuw doelwit en kan zich daar moeilijk tegen verweren.

Pesten valt onder ongewenst gedrag op het werk, net als seksuele intimidatie, discriminatie en agressie. Op die pagina lees je het brede overzicht. Hier gaan we specifiek in op pesten: hoe het eruitziet, waarom het zo hardnekkig is en wat je eraan doet.

Direct

Openlijk pesten

  • kleineren, uitschelden, belachelijk maken;
  • kritiek in het openbaar, intimideren.
Indirect

Verborgen pesten

  • buitensluiten, negeren, roddelen;
  • informatie of uitnodigingen achterhouden.
Via het werk

Werkgerelateerd

  • zinloze of juist onmogelijke taken geven;
  • werk ondermijnen of saboteren.

Pesten gebeurt steeds vaker ook online: in groepsapps, via e-mail of in chatkanalen. Dat maakt het lastiger zichtbaar, maar het effect is hetzelfde. En pesten gaat niet altijd van collega naar collega. Ook een leidinggevende kan pesten, bijvoorbeeld door één medewerker structureel af te kraken of te negeren. Dat wordt soms bossing genoemd.

Signalen van pesten herkennen

Wie gepest wordt, vertelt dat lang niet altijd. Uit schaamte, uit angst dat het erger wordt of omdat hij denkt dat het aan hemzelf ligt. Let daarom op signalen bij de persoon en in het team.

Bij de medewerker
  • trekt zich terug, zegt weinig in overleggen
  • vaker ziek of afwezig zonder duidelijke reden
  • prestaties of motivatie lopen terug
  • lijkt gespannen, schrikachtig of somber
In het team
  • grappen die steeds over dezelfde persoon gaan
  • iemand wordt niet uitgenodigd voor lunch of overleg
  • stilte of blikken als iemand iets zegt
  • subgroepjes en een gespannen sfeer
In data en gesprekken
  • dalende scores op werksfeer in surveys
  • opvallend verloop in één team
  • signalen in exitgesprekken

Vraag het gewoon. Een open vraag in een 1-op-1 – “Hoe gaat het met de samenwerking in het team?” of “Voel je je hier op je plek?” – geeft ruimte om iets te vertellen. Luister zonder direct te oordelen; tips daarvoor lees je bij actief luisteren.

Wat zijn de gevolgen van pesten?

Voor het slachtoffer kan pesten leiden tot stress, slaapproblemen, angst, somberheid en uiteindelijk uitval. Klachten kunnen lang doorwerken, ook nadat iemand van baan is gewisseld. Lees meer over de signalen van overbelasting bij werkstress en burn-out-preventie.

Ook voor het team en de organisatie zijn de gevolgen groot. Omstanders voelen zich onveilig, durven minder te zeggen en haken af. Het werkklimaat verslechtert, het verzuim stijgt en goede mensen vertrekken. Volgens de TNO-factsheet Werkstress (2025, cijfers over 2023) waren ruzie, conflicten en grensoverschrijdend gedrag op het werk samen goed voor zo’n 2,4 miljoen verzuimdagen en circa € 870 miljoen aan kosten. Pesten is daar een onderdeel van.

Pesten tast bovendien de psychologische veiligheid van het hele team aan. Waar mensen bang zijn om doelwit te worden, worden fouten verzwegen en ideeën niet meer gedeeld.

Wat zegt de wet over pesten op het werk?

De Arbeidsomstandighedenwet noemt pesten expliciet als een van de vormen van psychosociale arbeidsbelasting (PSA), naast onder meer werkdruk, agressie en geweld, seksuele intimidatie en discriminatie. De werkgever moet beleid voeren dat erop gericht is PSA te voorkomen, en als dat niet kan, te beperken.

  • Risico-inventarisatie: neem pesten en ander ongewenst gedrag mee in de RI&E en het plan van aanpak.
  • Beleid en afspraken: maak duidelijk welk gedrag wel en niet acceptabel is, bijvoorbeeld in een gedragscode.
  • Voorlichting: informeer medewerkers over de risico’s en over waar ze terechtkunnen.
  • Opvang en melding: zorg voor een laagdrempelige plek om een melding te doen en een zorgvuldige procedure om die te onderzoeken.

Een vertrouwenspersoon is in november 2026 nog niet wettelijk verplicht. Een wetsvoorstel om dat te veranderen is door de Tweede Kamer aangenomen en ligt bij de Eerste Kamer. Veel organisaties stellen er nu al een aan, omdat het de drempel om pesten te melden flink verlaagt. De Nederlandse Arbeidsinspectie houdt toezicht op het PSA-beleid van werkgevers.

Zorgplicht. Wordt een medewerker ziek door pesten en heeft de werkgever onvoldoende gedaan om het te voorkomen of te stoppen, dan kan de werkgever aansprakelijk zijn voor de schade. Wat precies van je verwacht wordt, hangt af van de omstandigheden; laat je bij twijfel juridisch adviseren.

Zo pak je pesten aan in 5 stappen

1

Neem de melding serieus

Luister, bagatelliseer niet (“het is maar een grapje”) en bedank de melder. Spreek af wat er met de informatie gebeurt en wie ervan weet.

2

Breng de feiten in kaart

Vraag naar concrete situaties: wat gebeurde er, wanneer, wie waren erbij? Laat de melder dit eventueel bijhouden. Hoor ook de andere kant en eventuele getuigen, zorgvuldig en vertrouwelijk.

3

Spreek de pester aan

Benoem het gedrag en het effect, niet de persoon. Maak duidelijk dat het moet stoppen en wat de gevolgen zijn als dat niet gebeurt. Leg afspraken vast in een gespreksverslag.

4

Bescherm en ondersteun

Zorg dat de melder geen nadeel ondervindt. Bied ondersteuning, zoals gesprekken met de vertrouwenspersoon of een bedrijfsmaatschappelijk werker. Overweeg mediation als beide partijen daarvoor openstaan.

5

Volg op en werk aan de cultuur

Kom terug op de afspraken en kijk of het gedrag echt stopt. Pesten zegt ook iets over het team: werk aan omgangsvormen, leiderschap en sfeer. Bij aanhoudend gedrag kunnen arbeidsrechtelijke maatregelen nodig zijn, zoals een officiële waarschuwing.

Is de situatie geëscaleerd tot een conflict waarin de verhoudingen ernstig verstoord zijn, lees dan ook over arbeidsconflicten en conflicthantering.

Pesten voorkomen: bouwen aan een veilig team

Dit voedt pesten

  • Grof taalgebruik dat niemand corrigeert.
  • Hoge werkdruk en onduidelijke rollen.
  • Leidinggevenden die wegkijken of meelachen.
  • Geen plek om iets te melden.

Dit beschermt

  • Heldere omgangsvormen, voorgeleefd door leiding.
  • Duidelijke taken, rollen en verwachtingen.
  • Omstanders die zich durven uit te spreken.
  • Vertrouwenspersoon en duidelijke meldroute.

Leidinggevenden spelen de hoofdrol. Wat zij tolereren, wordt de norm. Spreek kwetsende grappen direct aan, ook als ze “zo bedoeld” zijn. Investeer in een open feedbackcultuur, waarin mensen elkaar respectvol aanspreken. En meet regelmatig hoe medewerkers de sfeer ervaren, bijvoorbeeld met een werkklimaatscan of korte pulse surveys.

Een veilig werkklimaat met Teampeak

Teampeak is geen meldsysteem en vervangt je vertrouwenspersoon of klachtenprocedure niet. Wel helpt het om signalen eerder op te vangen en het gesprek over samenwerking en sfeer structureel te voeren. Met pulse surveys en een MTO zie je per team hoe medewerkers de werksfeer ervaren, en in 1-op-1’s maak je ruimte voor wat er speelt.

HR People Enablement software

Signalen eerder zien

  • Pulse surveys en MTO over werksfeer, veiligheid en welzijn.
  • HR analytics om opvallende teams of trends te zien.
  • Regelmatige 1-op-1's met ruimte voor hoe het écht gaat.
  • Complimenten en 360°-feedback voor een positieve, respectvolle cultuur.
Plan een demo
Dashboard van Teampeak voor medewerkers met feedback, doelen en de gesprekscyclus
Teampeak
Geschreven door
Teampeak
Redactie HR-kennisbank

Teampeak schrijft over werkklimaat, welzijn en inzetbaarheid. Het team vertaalt arboregels en inzichten over teamcultuur naar praktische handvatten voor HR en leidinggevenden.

Inhoudelijk gecontroleerd door een arbeids- & organisatiepsycholoog · laatst herzien nov 2026
Volg Teampeak op LinkedIn
ISO 27001 gecertificeerd — Procertify

ISO 27001 gecertificeerd. Deze pagina is met zorg samengesteld en inhoudelijk gecontroleerd.

Veelgestelde vragen

Vragen over pesten op het werk

Wat valt onder pesten op het werk?

Herhaald en langdurig negatief gedrag tegenover iemand die zich daar moeilijk tegen kan verweren. Bijvoorbeeld buitensluiten, kleineren, roddelen, belachelijk maken, intimideren of werk saboteren. Een eenmalig conflict of meningsverschil is meestal geen pesten.

Wat moet een werkgever doen tegen pesten?

De Arbowet rekent pesten tot psychosociale arbeidsbelasting. De werkgever moet beleid voeren om dat te voorkomen of te beperken: risico’s inventariseren, afspraken maken over gedrag, voorlichting geven en zorgen voor opvang en een meldroute.

Is een vertrouwenspersoon verplicht?

Nog niet (november 2026). Een wetsvoorstel dat een vertrouwenspersoon verplicht maakt, is aangenomen door de Tweede Kamer en ligt bij de Eerste Kamer. Veel werkgevers hebben er al wel een, omdat het melden makkelijker maakt.

Wat kan ik doen als mijn leidinggevende mij pest?

Houd bij wat er gebeurt, met data en voorbeelden. Bespreek het met de vertrouwenspersoon, HR of de leidinggevende daarboven. Voor werkgevers betekent dit: zorg dat er altijd een meldroute is die niet via de eigen leidinggevende loopt.

Wat is het verschil tussen pesten en een conflict?

Bij een conflict staan twee partijen min of meer gelijkwaardig tegenover elkaar over een onderwerp. Bij pesten is er sprake van herhaald gedrag gericht op één persoon, die zich door een machtsverschil moeilijk kan verweren.

Kan Teampeak helpen pesten te voorkomen?

Teampeak is geen meldsysteem, maar helpt wel om signalen eerder te zien. Met pulse surveys en MTO meet je werksfeer en veiligheid per team, en regelmatige 1-op-1’s geven medewerkers ruimte om te vertellen wat er speelt.

Kennismaken? Gewoon doen.

Plan een demo en ontdek hoe Teampeak helpt om medewerkers te binden, te laten groeien en optimaal te laten presteren.