- De catalogus vertaalt de doelvoorschriften uit de Arbowet naar concrete middelen voor jouw branche.
- Hij wordt opgesteld door sociale partners en marginaal getoetst door de Nederlandse Arbeidsinspectie.
- Een positief getoetste catalogus is als regel zes jaar geldig (Beleidsregel arbocatalogi 2019).
- Volg je de catalogus, dan gebruikt de inspectie die als referentiekader bij controles.
- Gebruik hem als basis voor je RI&E, plan van aanpak en het gesprek met medewerkers over werkbelasting.
Wat is een arbocatalogus?
Kort gezegd: een branchegids met afgesproken oplossingen voor arborisico’s. De overheid stelt het doel, de sector beschrijft de weg ernaartoe.
Sinds de herziening van de Arbowet per 1 januari 2007 bevat de wetgeving vooral doelvoorschriften, zoals een maximaal geluidsniveau of de eis dat werk geen schadelijke werkdruk veroorzaakt. Hoe je dat bereikt, laat de overheid zoveel mogelijk aan werkgevers en werknemers over. De catalogi vullen dat in met middelvoorschriften: methoden, normen, technieken en praktische handleidingen.
Wat staat er meestal in?
- de belangrijkste risico’s in de branche, bijvoorbeeld fysieke belasting, gevaarlijke stoffen of psychosociale arbeidsbelasting;
- concrete maatregelen en hulpmiddelen per risico, vaak met grenswaarden;
- verwijzingen naar het artikel uit het Arbobesluit of de Arboregeling dat ermee wordt ingevuld;
- praktijkvoorbeelden, checklists en voorlichtingsmateriaal voor de werkvloer.
Waar past de catalogus in de arbowetgeving?
De arbowetgeving werkt in lagen. Hoe lager je komt, hoe concreter en branchespecifieker het wordt.
Arbowet
De kaderwet met algemene plichten, zoals de zorgplicht, de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) en deskundige ondersteuning via een arbodienst of bedrijfsarts.
Arbobesluit
Uitwerking per onderwerp, zoals beeldschermwerk, lawaai, gevaarlijke stoffen en bedrijfshulpverlening.
Arboregeling
Technische details en precieze waarden, vastgesteld door de minister van SZW.
Arbocatalogus
De vertaling naar de praktijk van een sector of bedrijf, opgesteld door werkgevers en werknemers zelf.
RI&E en plan van aanpak
Jouw eigen bedrijfsniveau: welke risico’s spelen bij jou en welke maatregelen neem je wanneer?
Verplicht of niet? Een branche is niet verplicht om een catalogus op te stellen. Bestaat hij wel en volg je hem niet, dan moet je kunnen aantonen dat jouw eigen maatregelen minstens even goed beschermen. Het wettelijk doel blijft altijd leidend.
Hoe toetst de Arbeidsinspectie een arbocatalogus?
Sociale partners zijn zelf verantwoordelijk voor de inhoud. De Nederlandse Arbeidsinspectie doet een marginale toets: ze beoordeelt niet elk detail, maar wel of de catalogus helder is, past binnen de wet en of de opstellers de branche vertegenwoordigen. Sinds de Beleidsregel arbocatalogi 2019 moet elke maatregel bovendien expliciet verwijzen naar het wetsartikel dat hij invult.
Wat wordt gecheckt
- afbakening: voor wie en welke risico’s;
- draagvlak bij werkgevers én werknemers;
- aansluiting bij Arbowet en Arbobesluit.
Zes jaar
- als regel zes jaar na positieve toetsbrief;
- daarna opnieuw toetsen voor verlenging;
- inspectie kan termijn inkorten.
Referentiekader
- inspecteurs gebruiken de catalogus bij controles;
- ernstige overtredingen blijven beboetbaar.
Een overzicht van alle positief getoetste catalogi vind je op arboportaal.nl, de site van het ministerie van SZW. Wil je weten hoe controles verlopen en welke boetes in 2026 kunnen volgen, lees dan meer over de Arbeidsinspectie.
De arbocatalogus gebruiken in 5 stappen
Zoek de catalogus van je branche
Kijk op arboportaal.nl of vraag je brancheorganisatie of cao-partijen. Sommige sectoren hebben er meerdere, bijvoorbeeld per beroepsgroep of risico.
Leg hem naast je RI&E
Controleer of alle risico’s uit de catalogus ook in je RI&E staan. Mis je er een, dan is dat een signaal om de inventarisatie bij te werken.
Neem maatregelen op in het plan van aanpak
Vertaal de oplossingen naar concrete acties met een eigenaar en een deadline. Zo wordt de catalogus geen papieren tijger.
Betrek medewerkers
Per 1 juli 2026 zijn de regels voor het raadplegen van medewerkers over het arbobeleid aangescherpt: zonder ondernemingsraad of PVT raadpleeg je medewerkers rechtstreeks. Medewerkers zien bovendien vaak als eerste of een maatregel in de praktijk werkt.
Evalueer jaarlijks
Check of maatregelen effect hebben, bijvoorbeeld via verzuimcijfers, korte pulse surveys en signalen uit gesprekken, en of er een nieuwe versie van de catalogus is.
Voorbeelden: waar gaat een catalogus over?
De onderwerpen verschillen per sector, omdat de risico’s verschillen. Een paar typische voorbeelden:
- bouw en installatie: werken op hoogte, tillen, lawaai en stof;
- zorg: fysieke belasting bij het verplaatsen van cliënten, agressie en onregelmatige diensten;
- transport en logistiek: laden en lossen, trillingen en vermoeidheid;
- kantoor en zakelijke dienstverlening: beeldschermwerk, werkdruk en ongewenst gedrag.
Geen catalogus voor jouw branche?
Niet elke sector heeft er een. Dan ben je niet minder verplicht om risico’s aan te pakken: de doelvoorschriften uit de Arbowet en het Arbobesluit gelden gewoon. Je onderbouwt je maatregelen dan zelf in de RI&E, bijvoorbeeld met hulp van een arbodeskundige. Een catalogus uit een verwante branche kan als inspiratie dienen, maar geldt voor de Arbeidsinspectie niet automatisch als norm voor jouw bedrijf.
Werkdruk en psychosociale belasting
Bij arbo denken veel mensen aan helmen en tilhulpen. Toch gaan steeds meer catalogi ook over psychosociale arbeidsbelasting (PSA): werkdruk, ongewenst gedrag, agressie en geweld. Dat is logisch, want werkstress is een van de grootste oorzaken van werkgerelateerd verzuim. Volgens TNO kost het jaarlijks zo’n € 3,5 miljard en ruim 10 miljoen verzuimdagen.
Voor PSA zijn de maatregelen minder technisch. Het gaat om heldere rollen, haalbare taken, regelruimte, steun van de leidinggevende en de mogelijkheid om signalen te bespreken. Lees meer over het voorkomen van werkstress en over een aanpak voor duurzame inzetbaarheid.
- Is de hoeveelheid werk haalbaar binnen de tijd?
- Kunnen medewerkers zelf prioriteiten stellen?
- Weet iedereen waar hij terechtkan?
- Is er een vertrouwenspersoon of meldroute?
- Bespreekt de leidinggevende werkbelasting in 1-op-1’s?
- Is er ruimte voor herstel na piekperiodes?
Wat levert een branchecatalogus je op?
Zonder catalogus
- Zelf uitzoeken welke maatregel voldoende is.
- Onzekerheid bij een inspectiebezoek.
- Meer kosten voor extern advies.
- Minder draagvlak op de werkvloer.
Met catalogus
- Afgesproken, beproefde oplossingen per risico.
- Duidelijk referentiekader bij controles.
- Sneller een complete RI&E en plan van aanpak.
- Gedragen door werkgevers én werknemers.
Voor kleinere werkgevers is dat extra waardevol: je hoeft niet alles zelf uit te denken. Leg vervolgens in je HR-beleid vast hoe je met arbo en inzetbaarheid omgaat, zodat leidinggevenden weten wat er van hen wordt verwacht.
Neem je maatregelen uit de catalogus over in je eigen arbobeleid, betrek dan de ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging. Regelingen over arbeidsomstandigheden vallen onder hun instemmingsrecht. Bovendien weten medewerkers vaak het best welke oplossing op de werkvloer echt werkt en welke alleen op papier.
Gezond werken bespreekbaar maken met Teampeak
Teampeak is geen arbo- of verzuimsysteem: je RI&E, verzuimregistratie en arbodienst regel je elders. Wel helpt Teampeak om het menselijke deel van arbobeleid structureel te maken. Je volgt hoe medewerkers werkdruk en werkplezier ervaren en bespreekt signalen in vaste gesprekken, zodat maatregelen uit de catalogus ook echt landen.
Signalen vroeg zien, samen oplossen
- Pulse surveys en MTO over werkdruk, sfeer en werkgeluk.
- HR analytics-dashboards per team of afdeling.
- 1-op-1 en ontwikkelgesprekken met vaste vragen over werkbelasting.
- Afspraken vastleggen in gespreksverslagen en opvolgen.
Teampeak schrijft over arbowetgeving, duurzame inzetbaarheid en werkplezier. Het team vertaalt regels naar praktische stappen voor HR en leidinggevenden.
ISO 27001 gecertificeerd. Deze pagina is met zorg samengesteld en inhoudelijk gecontroleerd.