- SBI staat voor Situation, Behavior, Impact: situatie, gedrag en impact.
- Je beschrijft waarneembaar gedrag, geen eigenschappen of bedoelingen.
- Het model werkt voor complimenten én verbeterpunten.
- Sluit af met een open vraag, zodat feedback een gesprek wordt in plaats van een oordeel.
- Hoe korter na de situatie, hoe beter het werkt: gebruik het in 1-op-1’s, niet alleen in het jaargesprek.
Wat is het SBI-model?
Het SBI-model is een eenvoudige structuur om feedback te geven die specifiek, feitelijk en bruikbaar is. Het model wordt toegeschreven aan het Center for Creative Leadership, dat het gebruikt in leiderschapsprogramma’s.
De kern is dat je feedback losmaakt van interpretaties. In plaats van “je was ongeïnteresseerd in het overleg” zeg je: “in het teamoverleg van dinsdag (situatie) zat je tijdens de presentatie van Sanne op je laptop te typen (gedrag). Ik merkte dat zij daardoor haperde en dat anderen afhaakten (impact).” De ontvanger kan het gedrag herkennen zonder zich aangevallen te voelen, en jullie kunnen het samen over het effect hebben.
Het model is geen vervanging van een goede relatie of van feedback geven en ontvangen in het algemeen. Die bredere pagina gaat over de houding, de cultuur en het ontvangen van feedback. Deze pagina zoomt in op één concrete techniek: hoe je een feedbackboodschap opbouwt.
Waarom het werkt
- gedrag is veranderbaar, een karaktertrek niet – dus spreek je iemand aan op iets waar hij of zij invloed op heeft;
- een concrete situatie maakt de feedback controleerbaar en voorkomt discussie over “altijd” en “nooit”;
- door de impact te benoemen begrijpt de ontvanger waarom het ertoe doet;
- de vaste volgorde helpt jou als gever om rustig en voorbereid het gesprek in te gaan.
De drie stappen van het SBI-model
Elke letter staat voor een bouwsteen. Neem ze in deze volgorde en houd elke stap kort: twee à drie zinnen is genoeg voor de hele boodschap.
Situatie: maak het moment concreet
Benoem waar en wanneer het gedrag plaatsvond: “in de klantcall van gisteren”, “bij de oplevering van het rapport vorige week”. Hoe specifieker, hoe sneller de ander weet waar je het over hebt. Vermijd generalisaties als “de laatste tijd”.
Gedrag: beschrijf wat je zag of hoorde
Vertel wat iemand deed of zei, zoals een camera het zou registreren. “Je onderbrak de klant drie keer” is gedrag; “je was ongeduldig” is een interpretatie. Twijfel je? Vraag jezelf af of een ander het ook zo had kunnen waarnemen.
Impact: vertel wat het effect was
Beschrijf het gevolg voor jou, het team, de klant of het resultaat. Spreek vanuit jezelf (“ik merkte”, “ik maakte me zorgen”) of benoem een feitelijk gevolg (“de deadline schoof twee dagen op”). Juist dit deel maakt duidelijk waarom de feedback belangrijk is.
Uitbreiding: SBI-I. Sommige trainers voegen een vierde stap toe: Intent (bedoeling). Je vraagt naar wat de ander wilde bereiken – “wat was je bedoeling op dat moment?” Zo ontdek je of het effect bewust was en kun je samen zoeken naar gedrag dat beter aansluit bij die bedoeling.
Voorbeelden van feedback volgens SBI
Het model is net zo bruikbaar voor complimenten als voor verbeterpunten. Een compliment volgens SBI is zelfs krachtiger dan een algemeen “goed gedaan”, omdat de ontvanger precies weet wat hij moet blijven doen. Hieronder zes uitgewerkte voorbeelden.
- “Bij de kwartaalpresentatie van donderdag (S) begon je met de drie belangrijkste cijfers en een duidelijke conclusie (B). Daardoor had het MT binnen tien minuten een besluit genomen (I).”
- “Toen de nieuwe collega maandag vastliep in het systeem (S), nam je zelf een half uur om het samen door te lopen (B). Ze vertelde me dat ze zich daardoor meteen welkom voelde (I).”
- “In het projectoverleg van gisteren (S) gaf je pas aan het einde aan dat je planning niet haalbaar was (B). Daardoor konden we niet meer schuiven met mensen en loopt de oplevering nu uit (I).”
- “In de mail aan de klant van vanochtend (S) stond geen antwoord op de vraag over de levertijd (B). De klant belde daarna geïrriteerd naar de afdeling en ik moest de vraag alsnog beantwoorden (I).”
- “Tijdens de retrospective (S) vatte je na elk punt samen wat we hadden afgesproken (B). Daardoor stond de actielijst er aan het eind al, en dat scheelde ons een extra overleg (I).”
- “In de laatste drie stand-ups (S) kwam je tien minuten later binnen (B). Het team wachtte steeds of begon zonder jouw update, waardoor afstemming over jouw taken bleef liggen (I).”
Na elk voorbeeld volgt idealiter een vraag: “Hoe kijk jij daarnaar?” of “Wat heb je nodig om dat de volgende keer anders te doen?” Meer formuleringen voor allerlei situaties vind je bij onze feedback voorbeelden.
SBI-model vs. andere feedbackmodellen
Er zijn meer manieren om feedback te structureren. Ze sluiten elkaar niet uit: veel leidinggevenden gebruiken SBI om de boodschap te formuleren en een ander model om het gesprek daarna te voeren.
SBI-model
- situatie, gedrag, impact;
- sterk in het formuleren van de boodschap;
- geschikt voor complimenten en verbeterpunten.
LSD-methode
- luisteren, samenvatten, doorvragen;
- sterk in het gesprek na de feedback;
- zie de LSD-methode.
Feedforward
- suggesties voor de toekomst in plaats van terugblik;
- minder defensieve reacties;
- zie feedforward.
Een veelgenoemde verwant is de STAR-methode (situatie, taak, actie, resultaat). Die gebruik je vooral om iemand te laten vertellen over eigen ervaring, bijvoorbeeld in een sollicitatie- of ontwikkelgesprek. SBI gebruik je juist als gever, om je eigen waarneming over te brengen. En de bekende “feedbacksandwich” (positief–kritisch–positief)? Die verdunt vaak de kern. Met SBI geef je liever een apart, oprecht compliment en een aparte, heldere verbeterboodschap.
Van boodschap naar gesprek
Het SBI-model helpt je de eerste dertig seconden goed neer te zetten. Daarna begint het eigenlijke werk: luisteren. De ontvanger kan een andere kijk op de situatie hebben, informatie die jij niet had, of eerst even moeten verwerken wat je zegt.
- stel na je boodschap een open vraag en laat een stilte vallen;
- gebruik actief luisteren: vat samen wat je hoort voordat je reageert;
- ga niet in discussie over de waarneming zelf, maar onderzoek samen wat er speelde;
- maak een concrete afspraak voor de volgende keer en spreek af wanneer je erop terugkomt;
- vraag ook om feedback op je eigen rol: misschien droeg jij bij aan de situatie.
Of feedback landt, hangt sterk af van het klimaat in het team. Waar medewerkers zich veilig voelen om fouten toe te geven, wordt een SBI-boodschap gezien als hulp. In een team met weinig psychologische veiligheid voelt dezelfde boodschap al snel als een aanval. Investeer dus ook in vertrouwen, bijvoorbeeld door regelmatig oprechte complimenten te geven.
Veelgemaakte fouten met het SBI-model
Een oordeel verstoppen in het gedrag
“Je deed weer eens laconiek” klinkt als gedrag, maar is een oordeel. Beschrijf wat iemand concreet deed: “je stuurde de offerte een dag na de afgesproken datum”.
De impact overdrijven
“Daardoor is het hele project mislukt” is zelden waar en lokt verdediging uit. Blijf bij het effect dat je zelf hebt gezien of ervaren.
Te lang wachten
Feedback over iets van drie maanden geleden is lastig te herkennen. Geef SBI-feedback bij voorkeur binnen een paar dagen, bijvoorbeeld in je wekelijkse 1-op-1 gesprek.
Alles in één gesprek stoppen
Vijf SBI-boodschappen achter elkaar voelen als een afrekening. Kies het punt dat het meest verschil maakt en bewaar de rest.
Alleen gebruiken als het misgaat
Wie SBI uitsluitend inzet voor kritiek, maakt van het model een waarschuwingssignaal. Gebruik het minstens zo vaak om te benoemen wat goed gaat.
Let op bij schriftelijke feedback. In een mail of chatbericht mis je toon en lichaamstaal, en de ontvanger kan niet meteen reageren. Gebruik SBI schriftelijk vooral voor complimenten; bespreek verbeterpunten liever mondeling.
Het model invoeren in je team
Een model werkt pas als mensen het herkennen en durven gebruiken. Een korte, gezamenlijke introductie doet meer dan een slide in een training die niemand terugleest. Deze aanpak werkt in de praktijk goed:
- leg het model uit in een teamoverleg en laat iedereen één SBI-compliment formuleren voor een collega;
- geef als leidinggevende zelf het voorbeeld en vraag het team om SBI-feedback op jouw gedrag;
- gebruik dezelfde opbouw bij 360 graden feedback, zodat toelichtingen concreet worden;
- bespreek na een paar weken wat het oplevert en wat nog lastig voelt;
- veranker het in de feedbackcultuur: feedback is normaal, niet iets voor het jaargesprek.
Voor leidinggevenden die vooral willen leren hoe ze een stevige boodschap brengen, is het model een goede opmaat naar constructieve feedback en naar lastiger gesprekken, zoals een moeilijk gesprek voeren over terugkerend gedrag.
Concrete feedback met Teampeak
In Teampeak geven collega’s en leidinggevenden feedback en complimenten wanneer het ertoe doet, niet alleen tijdens de jaarlijkse ronde. Alles komt samen per medewerker, zodat je het in het volgende gesprek concreet kunt bespreken.
Feedback die blijft hangen
- Doorlopend feedback en complimenten geven, gekoppeld aan de gesprekscyclus.
- 360°-feedbackrondes met open toelichtingen die je in SBI-vorm kunt laten invullen.
- AI Coach Talli helpt je een boodschap concreet en feitelijk te formuleren.
- Afspraken uit het gesprek direct vastleggen in het verslag, doelen of het POP.


