- Bijscholing houdt kennis voor de huidige functie actueel; omscholing bereidt voor op een ander vak.
- Scholing die verplicht is voor je functie bied je als werkgever kosteloos aan, waar mogelijk onder werktijd.
- Voor verplichte scholing mag je geen studiekosten terugvorderen; voor vrijwillige opleidingen kan een studiekostenbeding wel.
- Koppel opleidingen aan het gesprek over ontwikkeling en aan concrete doelen in een POP.
- Check regelingen zoals SLIM, O&O-fondsen en het levenlanglerenkrediet voordat je investeert.
Wat is bijscholing?
Bijscholen betekent bijblijven in je eigen vak. Het doel is niet een nieuwe richting, maar vakmanschap op peil houden en verder uitbouwen.
In de praktijk lopen de begrippen door elkaar. Toch helpt het om onderscheid te maken, omdat het doel bepaalt wie het initiatief neemt, wie betaalt en hoe je het organiseert.
Bijscholing
- kennis actueel houden of verdiepen;
- bijvoorbeeld nieuwe regels, tools of certificaten.
Wanneer is bijscholing verplicht en kosteloos?
Volgens artikel 7:611a BW moet je als werkgever een medewerker in staat stellen de scholing te volgen die nodig is om de functie uit te oefenen. Sinds augustus 2022 is die plicht aangescherpt door Europese regels over transparante en voorspelbare arbeidsvoorwaarden. Voor verplichte scholing geldt nu:
- je biedt de opleiding kosteloos aan: niet alleen het cursusgeld, maar ook reiskosten, studiemateriaal en examenkosten;
- de tijd die de medewerker eraan besteedt, telt als werktijd; plan de opleiding waar mogelijk binnen de normale werkuren;
- je mag voor deze scholing geen studiekostenbeding afspreken; een terugbetalingsregeling hiervoor is nietig.
Wat telt als verplicht? Scholing die volgt uit de wet, uit Europese regels, uit je cao of die nodig is om de eigen functie te kunnen uitoefenen. Voorbeelden zijn de jaarlijkse herhalingstraining voor bedrijfshulpverleners, een nascholing die in de cao is vastgelegd of een training in het nieuwe systeem dat je organisatie invoert.
Uitzondering: opleidingen die iemand nodig heeft om een beroepskwalificatie te behalen of te behouden (zoals bij gereglementeerde beroepen waarvoor een diploma of registratie verplicht is) vallen er volgens KVK niet onder. Die mag je vergoeden, maar dat hoeft niet. Twijfel je of een opleiding verplicht is, check dan je cao en kvk.nl.
Vrijwillige opleidingen en het studiekostenbeding
Niet alle scholing is verplicht. Een medewerker die een masterclass wil volgen of een opleiding die verder gaat dan de huidige functie vraagt, volgt vrijwillige scholing. Daarvoor kun je wél afspraken maken over terugbetaling als iemand kort na de opleiding vertrekt.
Verplichte scholing
- Nodig voor de functie, op grond van wet of cao.
- Kosteloos voor de medewerker.
- Telt als werktijd.
- Geen studiekostenbeding mogelijk.
Vrijwillige scholing
- Gaat verder dan wat de functie vereist.
- Kosten en tijd zijn onderwerp van afspraak.
- Studiekostenbeding kan, mits schriftelijk en redelijk.
- Vaak onderdeel van een loopbaan- of ontwikkelplan.
Leg een studiekostenbeding altijd vóór de start schriftelijk vast, met het bedrag, de termijn en een afbouw per maand of jaar. Wees terughoudend: een te strenge regeling kan juist de ontwikkelbereidheid remmen. Vraag je af of een opleidingsbudget per medewerker niet beter werkt; lees daarover bij opleidingsbudget.
Hoe organiseer je bijscholing goed?
Breng behoeften in kaart
Welke kennis en certificaten zijn nodig per functie, en wanneer verlopen ze? Een skill matrix laat zien waar de gaten zitten.
Bespreek ontwikkelbehoeften
Vraag medewerkers zelf waar ze tegenaan lopen en wat ze willen leren. Een ontwikkelgesprek is daarvoor het natuurlijke moment.
Maak een opleidingsplan
Verzamel verplichte en gewenste scholing in een opleidingsplan, met planning, budget en prioriteiten.
Kies de leervorm
Niet alles hoeft een klassikale cursus te zijn. E-learning, intervisie, mentoring of on-the-job leren werken voor veel onderwerpen net zo goed, of beter.
Zorg voor toepassing
Nieuwe kennis beklijft pas als iemand het meteen kan gebruiken. Spreek af waar de medewerker het geleerde inzet en bespreek dat in het volgende 1-op-1.
Evalueer het effect
Wat heeft de opleiding opgeleverd voor de medewerker en het werk? Het Kirkpatrick-model helpt om leren op meerdere niveaus te meten.
Welke regelingen zijn er voor scholing?
Bijscholing kost geld en tijd. Er zijn regelingen die een deel van de kosten kunnen dragen:
- SLIM-regeling: subsidie voor leren en ontwikkelen in het mkb. In 2026 waren er twee aanvraagtijdvakken; check rijksoverheid.nl/uvb voor 2027. Meer bij de SLIM-subsidie.
- O&O-fondsen: valt je organisatie onder een cao, dan vergoedt het sectorale opleidings- en ontwikkelingsfonds vaak een deel van de kosten; zie O&O-fondsen.
- Levenlanglerenkrediet: een lening die medewerkers zelf kunnen aanvragen voor een opleiding in het mbo, hbo of wo; zie levenlanglerenkrediet.
- Fiscale ruimte: vergoedingen voor opleidingen die gericht zijn op het werk kun je onder voorwaarden onbelast geven; check de actuele voorwaarden op belastingdienst.nl.
Ondernemingsraad: heb je een OR, dan heeft die vaak een rol bij het opleidingsbeleid. Betrek de OR tijdig bij een nieuwe opleidingsregeling of een studiekostenregeling.
Waarom investeren in bijblijven loont
Bijscholing is meer dan een verplichting. Organisaties die bewust investeren in leren, merken dat terug in:
- inzetbaarheid: medewerkers kunnen beter mee met veranderingen in werk en technologie, wat bijdraagt aan duurzame inzetbaarheid;
- behoud: wie ziet dat de werkgever investeert, voelt zich serieus genomen en blijft langer;
- kwaliteit en veiligheid: actuele kennis voorkomt fouten en incidenten;
- arbeidsrechtelijke zorgvuldigheid: wil je afscheid nemen wegens disfunctioneren, dan kijkt de rechter onder meer of je de medewerker voldoende kansen hebt geboden om te verbeteren, en scholing hoort daarbij.
Het mooiste effect ontstaat als scholing geen losse cursus is, maar onderdeel van een doorlopende leercultuur, waarin leren gewoon bij het werk hoort.
Bijscholing koppelen aan groei met Teampeak
Teampeak is geen leerplatform of LMS, maar zorgt ervoor dat scholing een vaste plek krijgt in je gesprekscyclus. In ontwikkelgesprekken en het persoonlijk ontwikkelplan leg je vast welke bijscholing nodig is en waarom. Met talentscans en e-assessments zie je waar ontwikkelkansen liggen, en via de coach-marktplaats vind je begeleiding die een opleiding versterkt.
Leren dat blijft hangen
- POP’s met ontwikkeldoelen en acties, gekoppeld aan gesprekken.
- Talentscans en e-assessments om ontwikkelbehoeften te onderbouwen.
- Coach-marktplaats voor persoonlijke begeleiding naast een training.
- AI Coach Talli helpt medewerkers en leidinggevenden ontwikkeldoelen scherp te formuleren.
Teampeak schrijft over talentontwikkeling, leren en duurzame inzetbaarheid. Het team laat zien hoe scholing pas echt werkt als die is verbonden met het gesprek over groei.
ISO 27001 gecertificeerd. Deze pagina is met zorg samengesteld en inhoudelijk gecontroleerd.