- Upskilling betekent verdiepen en uitbreiden binnen de huidige rol; reskilling is omscholen naar een ander vak.
- Het helpt tegen tekorten op de arbeidsmarkt: je ontwikkelt talent dat je al hebt.
- Begin bij een skills-analyse: welke vaardigheden heb je nodig, welke heb je nu?
- Verplichte scholing uit wet of cao is voor de werknemer kosteloos en telt als arbeidstijd.
- Leren beklijft pas als het terugkomt in doelen, gesprekken en het dagelijkse werk.
Wat is upskilling?
Letterlijk: je vaardigheden een niveau omhoog brengen. Een boekhouder die leert werken met data-analyse, een verpleegkundige die zich specialiseert in wondzorg, een accountmanager die AI-tools leert inzetten bij offertes.
De functie blijft in de kern hetzelfde, maar de inhoud verschuift. Upskilling zorgt dat medewerkers die verschuiving bijbenen. Het is daarmee een concrete invulling van continue ontwikkeling: niet één keer een diploma halen, maar blijven leren naarmate het werk verandert.
Het gaat daarbij zowel om hard skills (software, technieken, vakkennis) als om soft skills, zoals samenwerken, feedback geven of leidinggeven. Juist die laatste groep wordt vaak vergeten, terwijl ze steeds zwaarder weegt.
Verschil tussen upskilling en reskilling
De twee begrippen worden vaak in één adem genoemd, maar ze lossen een ander probleem op. Bij omscholing of reskilling leert iemand een nieuw vak omdat de huidige rol verdwijnt of niet meer past. Bij bijscholen blijft de richting gelijk en groeit de diepgang.
Reskilling
- Nieuwe functie of ander vakgebied.
- Vaak langer traject, soms met formele opleiding.
- Aanleiding: functie verdwijnt of medewerker kan haar niet meer uitoefenen.
- Hogere investering, grotere stap.
Upskilling
- Zelfde functie, meer of betere vaardigheden.
- Kortere, gerichte leertrajecten.
- Aanleiding: werk verandert, ambitie of nieuwe technologie.
- Snel toepasbaar in het dagelijks werk.
In de praktijk lopen ze in elkaar over. Wie zich steeds verder ontwikkelt in zijn rol, maakt later makkelijker een overstap. Bijscholen is zo ook een opstap naar interne mobiliteit.
Waarom investeren in upskilling?
Minder afhankelijk van werving
- vaardigheden ontwikkel je zelf;
- minder vacatures die lang openstaan;
- kennis van de organisatie blijft behouden.
Groei en perspectief
- het werk blijft uitdagend;
- betere positie op de arbeidsmarkt;
- meer zelfvertrouwen in een veranderende rol.
Wendbaarheid
- sneller inspelen op nieuwe technologie;
- duurzaam inzetbare teams;
- minder risico bij reorganisaties.
Zeker in een krappe arbeidsmarkt is dit een strategische keuze. Wie moeilijk vervulbare profielen niet kan vinden, kan ze vaak wél deels zelf opleiden. Lees meer over de achtergrond in onze uitleg over arbeidsmarktkrapte.
Een upskillingplan opzetten in 5 stappen
Bepaal welke vaardigheden je nodig hebt
Vertaal je strategie naar skills. Welke veranderingen komen er de komende jaren op je organisatie af, en wat vraagt dat van functies? Denk aan digitalisering, AI, nieuwe regelgeving of klantverwachtingen.
Breng de huidige situatie in kaart
Gebruik een skill matrix of skill assessments om te zien wat er al aanwezig is. Het verschil tussen nodig en aanwezig is je skills gap.
Kies per medewerker of team de focus
Niet iedereen hoeft alles te leren. Bespreek in het ontwikkelgesprek welke vaardigheden passen bij de rol én bij de ambitie van de medewerker.
Kies passende leervormen
Een training is maar één optie. Denk ook aan leren op de werkplek, meelopen, mentoring, e-learning, intervisie of een coach. Verdeel het opleidingsbudget bewust over deze vormen.
Borg en evalueer
Leg afspraken vast in het persoonlijk ontwikkelplan en kom erop terug in je gesprekken. Meet niet alleen of een cursus is afgerond, maar of de vaardigheid in het werk zichtbaar is.
Voorbeelden van upskilling in de praktijk
Upskilling klinkt abstract, maar is in de praktijk heel concreet: een medewerker blijft in dezelfde rol en voegt vaardigheden toe die het werk beter of toekomstbestendiger maken. Een paar herkenbare voorbeelden:
Digitale en AI-vaardigheden
- een administratief medewerker leert verantwoord werken met AI-tools;
- een marketeer leert zelf data analyseren in plaats van alleen rapportages op te vragen;
- teams leren nieuwe software echt benutten.
Vakmanschap bijhouden
- een monteur leert werken met nieuwe installaties of sensordata;
- een verpleegkundige leert werken met digitale zorgtoepassingen;
- een planner leert werken met een nieuw planningssysteem.
Soft skills en leiderschap
- een senior medewerker leert collega’s coachen en inwerken;
- een nieuwe teamleider leert lastige gesprekken voeren;
- een klantenservicemedewerker leert de-escaleren.
Upskilling en AI: waar begin je?
Veel organisaties starten nu met AI-vaardigheden, en dat is logisch: bijna elke functie verandert erdoor. Begin niet met een tool, maar met het werk zelf. Welke taken kosten veel tijd, en waar kan AI ondersteunen? Combineer korte trainingen met duidelijke afspraken over verantwoord gebruik, zodat medewerkers niet ongemerkt op eigen houtje gaan experimenteren met shadow AI. Leg vast wie wat al beheerst, zodat bijscholing gericht blijft.
Wat zegt de wet over scholing?
Bijscholen is grotendeels een keuze, maar niet helemaal vrijblijvend. Artikel 7:611a BW verplicht de werkgever om de werknemer in staat te stellen de scholing te volgen die nodig is voor de functie, of om aan het werk te blijven als de functie vervalt. Bij een verbetertraject of herplaatsing speelt dit een rol.
- Verplichte scholing (op grond van wet of cao) moet sinds 1 augustus 2022 kosteloos worden aangeboden, telt als arbeidstijd en vindt waar mogelijk binnen werktijd plaats.
- Een studiekostenbeding voor zulke verplichte scholing is nietig. Voor vrijwillige opleidingen kun je wel een terugbetalingsregeling afspreken.
- Sinds 2 februari 2025 geldt onder de Europese AI-verordening een eis rond AI-geletterdheid voor organisaties die AI inzetten; na de AI-omnibus is dat een inspanningsverplichting. Een logisch startpunt voor digitale upskilling.
- Medewerkers kunnen zelf het levenlanglerenkrediet gebruiken (in 2026 voor wie jonger is dan 57, tegen 2,33% rente).
Subsidie: via de SLIM-regeling konden mkb-bedrijven in 2026 in twee aanvraagtijdvakken subsidie krijgen voor leren en ontwikkelen; beide zijn inmiddels gesloten. Check rijksoverheid.nl/uvb voor de tijdvakken in 2027. Kijk ook naar het O&O-fonds van je sector.
Zo laat je bijscholen echt werken
Veel organisaties investeren in opleidingen die weinig opleveren. Niet omdat de training slecht was, maar omdat het geleerde nooit in het werk terechtkwam. Deze factoren maken het verschil:
- Een leidinggevende die meedenkt — die vooraf het doel bespreekt en achteraf vraagt wat iemand gaat toepassen.
- Tijd om te oefenen in het echte werk, niet alleen in een lokaal of online module.
- Een cultuur waarin fouten mogen. Een sterke leercultuur maakt het normaal om te experimenteren.
- Zichtbaarheid: deel successen en maak groei onderdeel van gesprekken over loopbaan en talentontwikkeling.
- Herhaling: korte leermomenten verspreid over maanden werken beter dan één intensieve training.
Gerichte ontwikkeling met Teampeak
Teampeak is geen leerplatform vol cursussen, maar zorgt dat ontwikkeling niet blijft hangen bij een inschrijving. Je brengt vaardigheden in kaart met talentscans en e-assessments, legt ontwikkelacties vast in het POP, koppelt ze aan doelen en bespreekt de voortgang in de vaste gesprekscyclus. Via de coach-marktplaats vind je begeleiding op maat.
Van skills gap naar zichtbare groei
- Talentscans en e-assessments om vaardigheden en potentieel te meten.
- POP en doelen/OKR’s om ontwikkelacties concreet te maken.
- Coach-marktplaats en AI Coach Talli voor begeleiding op maat.
- Loopbaanpaden en interne vacaturebank om nieuwe skills ook in te zetten.
Teampeak schrijft over talentontwikkeling, skills en leven lang ontwikkelen. Het team helpt organisaties om leren te verbinden aan doelen en het goede gesprek.
ISO 27001 gecertificeerd. Deze pagina is met zorg samengesteld en inhoudelijk gecontroleerd.