- Deze vorm van leren gebeurt tijdens het werk, vaak onbewust en zonder programma.
- Voorbeelden: meekijken, vragen stellen, feedback, nieuwe taken, fouten analyseren.
- Het is sterk voor praktische vaardigheden die direct toepasbaar zijn.
- Zonder reflectie en erkenning blijft veel van dit leren onbenut.
- Leidinggevenden spelen een sleutelrol door ruimte, feedback en gesprekken.
Wat is informeel leren?
Je leert informeel als je een nieuwe klus aanpakt en onderweg ontdekt hoe het werkt, als een collega je een handige werkwijze laat zien of als je na een lastig gesprek terugkijkt op wat er gebeurde. Het leren is geen doel op zich, maar een bijproduct van het werk.
Vaak wordt onderscheid gemaakt tussen drie vormen van leren. Ze sluiten elkaar niet uit; in de praktijk lopen ze in elkaar over.
Georganiseerd met diploma
- opleidingen, cursussen en trainingen;
- vaste inhoud, docent en vaak een certificaat.
Georganiseerd, zonder diploma
- workshops, webinars, interne sessies;
- bewust leren, maar zonder formele erkenning.
Leren in het werk
- door te doen, te vragen en te reflecteren;
- geen programma, vaak onbewust.
Het bekende 70-20-10-model gaat ervan uit dat het grootste deel van het leren plaatsvindt door ervaring in het werk, een kleiner deel door anderen en het kleinste deel door formele opleiding. De precieze verhouding is geen wetenschappelijke wet, maar de boodschap staat overeind: wie alleen naar trainingen kijkt, mist het grootste deel van de ontwikkeling.
Voorbeelden van leren op de werkplek
- een nieuwe taak of project oppakken
- experimenteren met een andere aanpak
- terugkijken op een fout of mislukking
- een collega om uitleg vragen
- meelopen met een ervaren collega
- feedback krijgen op je werk
- evalueren na een project
- een casus bespreken in intervisie
- zelf iets uitzoeken en opzoeken
Sommige vormen zitten op de grens van informeel en georganiseerd. Job shadowing, mentoring en reverse mentoring zijn bewust opgezet, maar het leren zelf gebeurt in gewone gesprekken en werksituaties. Ook job rotation is een manier om medewerkers via nieuwe ervaringen te laten leren.
Waarom is informeel leren zo waardevol?
Uitdagingen
- Onzichtbaar: niemand weet wat er geleerd wordt.
- Ongelijk verdeeld: niet iedereen krijgt dezelfde kansen.
- Ook verkeerde gewoontes worden doorgegeven.
- Lastig te plannen en te meten.
Kracht
- Direct toepasbaar in het eigen werk.
- Sluit aan bij de echte vraag van het moment.
- Weinig kosten en geen roosterproblemen.
- Versterkt samenwerking en kennisdeling.
Het grote voordeel is relevantie. Wat je leert, heb je direct nodig, dus het beklijft beter dan een training die maanden voor of na het moment komt. Tegelijk is het kwetsbaar: als het werk te druk is, er geen ruimte is voor vragen of fouten worden afgestraft, stopt het leren. Daarom hangt het sterk samen met psychologische veiligheid.
Bovendien raakt het aan de manier waarop mensen naar hun eigen kunnen kijken. Medewerkers met een groeimindset zien een moeilijke opdracht eerder als kans om te leren dan als risico om te falen. Dat maakt hen ontvankelijker voor leren in het werk.
Valkuil: alles aan het toeval overlaten
Omdat dit leren vanzelf lijkt te gaan, laten organisaties het vaak aan het toeval over. Het gevolg: de ene medewerker zit naast een ervaren collega die alles uitlegt, de andere zit op een afdeling waar iedereen het te druk heeft. De ene krijgt de uitdagende projecten, de andere steeds dezelfde taken. Zo ontstaan grote verschillen in ontwikkelkansen, zonder dat iemand dat bewust zo heeft bedoeld. Juist daarom is het de moeite waard om er als HR en leidinggevende actief op te sturen: niet door het te formaliseren, maar door de omstandigheden te creëren waarin iedereen kan leren.
6 manieren om leren in het werk te stimuleren
Geef ruimte en tijd
Plan geen agenda’s vol tot de laatste minuut. Wie geen ruimte heeft om iets uit te zoeken of een collega iets te vragen, leert niet. Lees ook over werkdrukverlaging.
Bied uitdagende taken
Geef medewerkers opdrachten net buiten hun comfortzone, met voldoende steun. Jobcrafting helpt medewerkers om hun werk zelf zo in te richten dat het hen laat groeien.
Maak feedback normaal
Korte, regelmatige feedback is een van de krachtigste leerbronnen. Tips daarvoor lees je bij feedback geven en ontvangen.
Organiseer reflectie
Evalueer projecten, bespreek casussen in intervisie en stel in 1-op-1’s de vraag: wat heb je deze periode geleerd? Reflectie maakt van ervaring een les.
Stimuleer kennisdeling
Laat collega’s elkaar korte demonstraties geven, deel tips in teamoverleg en maak expertise vindbaar. Zie ook kennismanagement.
Maak leren zichtbaar
Leg in het ontwikkelplan niet alleen cursussen vast, maar ook wat iemand in het werk leert. Zo erken je die groei en kun je er gericht op voortbouwen.
Gebruik de leercyclus. Volgens het leermodel van Kolb leer je door een ervaring, reflectie daarop, een les of begrip en het uitproberen ervan. Informeel leren blijft vaak steken na de ervaring. Een paar goede vragen helpen de cyclus af te maken. Lees meer bij leerstijlen van Kolb.
De rol van de leidinggevende
Leidinggevenden bepalen voor een groot deel of medewerkers in het werk kunnen leren. Ze verdelen taken, geven feedback, bepalen hoe met fouten wordt omgegaan en voeren de gesprekken waarin ontwikkeling ter sprake komt.
- Stel vragen in plaats van meteen het antwoord te geven; zo leert de medewerker zelf na te denken. Dit is de kern van coachend leiderschap.
- Bespreek fouten als leermoment: wat gebeurde er, wat leren we ervan en wat doen we de volgende keer anders?
- Koppel ontwikkelwensen aan concrete taken en projecten, niet alleen aan cursussen.
- Maak ontwikkeling een vast onderwerp in je 1-op-1 gesprekken.
Formeel en informeel leren versterken elkaar. Een training of e-learning geeft nieuwe kennis, maar pas door toepassen, feedback en reflectie in het werk wordt die kennis een vaardigheid. Plan daarom na elke formele training een moment om te bespreken hoe iemand het geleerde in de praktijk brengt.
Hoe maak je ontwikkeling zichtbaar?
Omdat er geen certificaat bij hoort, blijft dit soort leren vaak buiten beeld. Toch wil je weten wat medewerkers kunnen en hoe ze groeien, bijvoorbeeld voor interne mobiliteit of de bezetting van projecten.
- Werk met een skill matrix waarin je vaardigheden bijhoudt, ongeacht hoe ze zijn geleerd.
- Vraag in ontwikkelgesprekken expliciet naar geleerde lessen en nieuwe vaardigheden.
- Gebruik 360°-feedback om te zien hoe collega’s de groei ervaren.
- Leg leerdoelen vast in het persoonlijk ontwikkelplan en vul ze aan met leren in het werk.
Informeel leren ondersteunen met Teampeak
In Teampeak wordt ontwikkeling een doorlopend gesprek in plaats van een jaarlijks formulier. Leerdoelen staan in het POP, ontwikkeling komt terug in de gesprekscyclus en 360°-feedback en complimenten maken zichtbaar wat collega’s in elkaar zien groeien.
Leren in het werk zichtbaar maken
- POP met leerdoelen, ook voor leren in het werk.
- 1-op-1's en ontwikkelgesprekken met ruimte voor reflectie.
- 360°-feedback en complimenten als dagelijkse leerbron.
- AI Coach Talli en de coach-marktplaats voor extra begeleiding.


