- Veel werkende mantelzorgers vertellen het niet op het werk; een open gesprek is de eerste stap.
- Wettelijk zijn er calamiteitenverlof, kortdurend en langdurend zorgverlof en de Wet flexibel werken.
- Kortdurend zorgverlof: max. 2× de wekelijkse arbeidsduur per jaar, 70% loon (minimaal het minimumloon).
- Langdurend zorgverlof: max. 6× de wekelijkse arbeidsduur per jaar, onbetaald tenzij de cao anders regelt.
- In de praktijk helpen flexibiliteit en maatwerkafspraken vaak meer dan verlof alleen.
Wat betekent mantelzorg en werk voor werkgevers?
Mantelzorg is zorg die voortkomt uit een persoonlijke relatie, niet uit een beroep of vrijwilligerswerk. Iemand kiest er meestal niet voor; het overkomt je, en het kan jaren duren.
Voor de werkgever is mantelzorg geen privézaak die ophoudt bij de voordeur. Zorgtaken beïnvloeden energie, concentratie en beschikbaarheid. Wie langdurig zorg en werk combineert zonder steun, loopt risico op overbelasting en uitval. Tegelijk zijn juist mantelzorgers vaak loyale, verantwoordelijke medewerkers die je graag wilt houden.
Deze pagina gaat over het bredere vraagstuk: hoe herken je werkende mantelzorgers, hoe voer je het gesprek en hoe richt je beleid in? Zoek je alleen de wettelijke verlofregels in detail, lees dan de pagina over zorgverlof.
Mantelzorg kent veel vormen
- praktische hulp, zoals boodschappen, vervoer naar het ziekenhuis of administratie;
- persoonlijke verzorging of toezicht;
- emotionele steun en regelwerk met zorginstanties;
- zorg op afstand, bijvoorbeeld voor een ouder in een andere stad;
- zorg voor een kind met een chronische ziekte, beperking of psychische problemen.
Werkende mantelzorgers herkennen
Veel mensen zien zichzelf niet als mantelzorger: “Ik help gewoon mijn moeder.” Ze melden het dus ook niet. Signalen die erop kunnen wijzen dat iemand zwaar belast is met zorgtaken:
- vaker korte afwezigheid of plotseling vrij nemen voor “afspraken”;
- veel bellen of berichten onder werktijd die niet over werk gaan;
- vermoeidheid, minder concentratie of prikkelbaarheid;
- minder interesse in extra projecten, opleidingen of uitjes;
- terughoudend met afspraken buiten vaste werktijden.
Zulke signalen kunnen ook andere oorzaken hebben. Ga dus niet invullen, maar vraag ernaar. Een vaste vraag in het 1-op-1 gesprek, zoals “Hoe gaat het thuis, speelt er iets wat invloed heeft op je werk?”, maakt het makkelijker om erover te beginnen.
Welke verlofregels gelden er in 2026?
De Wet arbeid en zorg regelt verschillende vormen van verlof voor werknemers die voor een naaste zorgen. Ze gelden voor zorg aan een partner, kinderen, ouders, grootouders, kleinkinderen, broers en zussen, huisgenoten en mensen uit de sociale omgeving als de werknemer de aangewezen persoon is om te zorgen.
Calamiteitenverlof
- voor plotselinge situaties die meteen opgelost moeten worden;
- bijvoorbeeld op de eerste ziektedag van een naaste.
Kortdurend zorgverlof
- max. 2× de wekelijkse arbeidsduur per jaar;
- 70% van het loon, minimaal het minimumloon.
Langdurend zorgverlof
- max. 6× de wekelijkse arbeidsduur per jaar;
- onbetaald, tenzij de cao of het arbeidsvoorwaardenbeleid anders regelt.
Kortdurend zorgverlof meldt de werknemer zo snel mogelijk; langdurend zorgverlof vraagt hij schriftelijk aan, minstens twee weken voor de gewenste ingangsdatum. De werkgever mag zorgverlof alleen weigeren als het bedrijf daardoor in ernstige problemen komt. Kijk voor de actuele voorwaarden altijd op rijksoverheid.nl en in je cao. Meer over calamiteitenverlof en het verschil tussen wettelijk en bovenwettelijk verlof lees je op aparte pagina's.
Flexibel werken en onbetaald verlof
Via de Wet flexibel werken kan een werknemer een verzoek doen om zijn arbeidsduur, werktijden of werkplek aan te passen. Dat geldt bij werkgevers met tien of meer werknemers, als de werknemer minimaal 26 weken in dienst is. Het verzoek moet twee maanden vooraf worden ingediend; de werkgever reageert uiterlijk een maand voor de gewenste ingangsdatum. Lees meer over flexibel werken. Daarnaast kun je afspraken maken over onbetaald verlof.
Aangekondigd: het kabinet werkt aan een nieuwe Verlofwet die verlofvormen vereenvoudigt, waaronder één zorgverlof. Het voorstel is aangekondigd en in consultatie gegaan; het streven is invoering in 2028. Er verandert in 2026 dus nog niets.
Het gesprek over mantelzorg voeren
Het belangrijkste instrument is geen regeling, maar een goed gesprek. Medewerkers die zich gehoord voelen, kunnen samen met hun leidinggevende vaak creatieve oplossingen vinden.
Kies een rustig moment
Niet tussen twee vergaderingen door. Laat weten dat het over de combinatie van werk en privé gaat, zodat de medewerker zich kan voorbereiden.
Luister eerst
Vraag naar de situatie zonder direct oplossingen aan te dragen. Hoe ziet een gemiddelde week eruit? Wat is het zwaarst?
Verken wat helpt
Gaat het om flexibele tijden, thuiswerken, tijdelijk minder uren of juist om afspraken over bereikbaarheid in noodgevallen?
Maak concrete afspraken
Leg vast wat je afspreekt, voor welke periode, en wie wat doet bij een plotselinge situatie. Een gespreksverslag voorkomt misverstanden.
Plan een vervolg
Zorgsituaties veranderen. Spreek af wanneer je de afspraken samen evalueert.
- Voor wie zorg je, en wat houdt dat in?
- Hoeveel tijd en energie kost het je per week?
- Is de situatie stabiel of verandert ze snel?
- Op welke momenten botst de zorg met je werk?
- Welke taken kosten je nu extra veel energie?
- Wat heb je van het team nodig?
- Wie helpt je verder nog met de zorg?
- Wat zou je het meest helpen de komende maanden?
- Hoe houden we contact als het zwaarder wordt?
Mantelzorgvriendelijk beleid in 5 stappen
Je hoeft geen uitgebreid beleidsdocument te schrijven om de combinatie van mantelzorg en werk makkelijker te maken. Met deze vijf stappen leg je een stevige basis.
Maak het bespreekbaar
Benoem mantelzorg in interne communicatie, het personeelshandboek en bij onboarding. Laat leidinggevenden er zelf over vertellen als ze ervaring hebben.
Train leidinggevenden
Zij zijn het eerste aanspreekpunt. Leer ze signalen herkennen, het gesprek voeren en de regelingen kennen.
Bied flexibiliteit
Flexibele begin- en eindtijden, thuiswerken en het kunnen schuiven met uren helpen vaak meer dan verlof.
Wijs een aanspreekpunt aan
Een HR-adviseur of mantelzorgcontactpersoon die de regelingen kent en kan doorverwijzen naar gemeentelijke ondersteuning.
Meet en evalueer
Neem een vraag over zorgtaken op in je medewerkersonderzoek en kijk of de ondersteuning werkt.
Overbelasting en uitval voorkomen
Werkende mantelzorgers die te lang doorgaan, lopen een verhoogd risico op stress en uitval. Vaak is de combinatie het probleem: het werk is op zich te doen, de zorg ook, maar samen is het te veel. Daarom hoort het thema mantelzorg en werk bij je beleid voor duurzame inzetbaarheid.
Reactief
- Pas in actie bij ziekmelding.
- Medewerker moet zelf aan de bel trekken.
- Oplossingen ad hoc en per leidinggevende verschillend.
- Risico op langdurige uitval.
Preventief
- Signalen worden vroeg besproken.
- Vaste vraag over balans in 1-op-1's.
- Duidelijke afspraken en regelingen voor iedereen.
- Medewerker blijft gezond aan het werk.
Let ook op de work-life balance van collega's die taken overnemen. En als een medewerker toch overbelast raakt, helpt het om tijdig de bedrijfsarts te betrekken; lees meer over burn-out preventie.
Werkende mantelzorgers ondersteunen met Teampeak
Teampeak vervangt je verlof- of verzuimsysteem niet, maar helpt je wel om het gesprek over zorg en werk tijdig te voeren. Met korte pulse surveys zie je hoe medewerkers hun balans ervaren, in regelmatige 1-op-1's is er ruimte om te vertellen wat er thuis speelt, en afspraken leg je vast zodat iedereen weet waar hij aan toe is.
Het goede gesprek, op tijd
- Regelmatige 1-op-1 gesprekken met ruimte voor werk-privébalans.
- Pulse surveys en MTO's om werkgeluk en werkdruk te volgen.
- Afspraken vastleggen in gespreksverslagen.
- AI Coach Talli helpt leidinggevenden bij het voorbereiden van een lastig gesprek.


