Cultuur · Uitleg

Mantelzorg en werk: zo ondersteun je medewerkers

Een medewerker die elke week boodschappen doet voor een zieke moeder, een kind met een beperking begeleidt of een partner verzorgt, heeft twee banen. Veel werkende mantelzorgers houden dat lang stil — tot het niet meer gaat. Als werkgever kun je veel doen om dat te voorkomen. Dit zijn de regels, de signalen en de stappen naar mantelzorgvriendelijk beleid.

9 min leestijd Bijgewerkt nov 2026 Door Teampeak
In het kort

Bij mantelzorg en werk gaat het om medewerkers die naast hun baan langdurig en onbetaald zorgen voor een naaste: een partner, kind, ouder, ander familielid, huisgenoot of iemand uit hun sociale omgeving. Voor werkgevers draait het om de vraag hoe je deze medewerkers helpt de zorg te combineren met hun werk, zodat ze gezond en betrokken blijven.

Belangrijkste punten
  • Veel werkende mantelzorgers vertellen het niet op het werk; een open gesprek is de eerste stap.
  • Wettelijk zijn er calamiteitenverlof, kortdurend en langdurend zorgverlof en de Wet flexibel werken.
  • Kortdurend zorgverlof: max. 2× de wekelijkse arbeidsduur per jaar, 70% loon (minimaal het minimumloon).
  • Langdurend zorgverlof: max. 6× de wekelijkse arbeidsduur per jaar, onbetaald tenzij de cao anders regelt.
  • In de praktijk helpen flexibiliteit en maatwerkafspraken vaak meer dan verlof alleen.

Wat betekent mantelzorg en werk voor werkgevers?

Mantelzorg is zorg die voortkomt uit een persoonlijke relatie, niet uit een beroep of vrijwilligerswerk. Iemand kiest er meestal niet voor; het overkomt je, en het kan jaren duren.

Voor de werkgever is mantelzorg geen privézaak die ophoudt bij de voordeur. Zorgtaken beïnvloeden energie, concentratie en beschikbaarheid. Wie langdurig zorg en werk combineert zonder steun, loopt risico op overbelasting en uitval. Tegelijk zijn juist mantelzorgers vaak loyale, verantwoordelijke medewerkers die je graag wilt houden.

Deze pagina gaat over het bredere vraagstuk: hoe herken je werkende mantelzorgers, hoe voer je het gesprek en hoe richt je beleid in? Zoek je alleen de wettelijke verlofregels in detail, lees dan de pagina over zorgverlof.

Mantelzorg kent veel vormen

  • praktische hulp, zoals boodschappen, vervoer naar het ziekenhuis of administratie;
  • persoonlijke verzorging of toezicht;
  • emotionele steun en regelwerk met zorginstanties;
  • zorg op afstand, bijvoorbeeld voor een ouder in een andere stad;
  • zorg voor een kind met een chronische ziekte, beperking of psychische problemen.

Werkende mantelzorgers herkennen

Veel mensen zien zichzelf niet als mantelzorger: “Ik help gewoon mijn moeder.” Ze melden het dus ook niet. Signalen die erop kunnen wijzen dat iemand zwaar belast is met zorgtaken:

  • vaker korte afwezigheid of plotseling vrij nemen voor “afspraken”;
  • veel bellen of berichten onder werktijd die niet over werk gaan;
  • vermoeidheid, minder concentratie of prikkelbaarheid;
  • minder interesse in extra projecten, opleidingen of uitjes;
  • terughoudend met afspraken buiten vaste werktijden.

Zulke signalen kunnen ook andere oorzaken hebben. Ga dus niet invullen, maar vraag ernaar. Een vaste vraag in het 1-op-1 gesprek, zoals “Hoe gaat het thuis, speelt er iets wat invloed heeft op je werk?”, maakt het makkelijker om erover te beginnen.

Welke verlofregels gelden er in 2026?

De Wet arbeid en zorg regelt verschillende vormen van verlof voor werknemers die voor een naaste zorgen. Ze gelden voor zorg aan een partner, kinderen, ouders, grootouders, kleinkinderen, broers en zussen, huisgenoten en mensen uit de sociale omgeving als de werknemer de aangewezen persoon is om te zorgen.

Direct

Calamiteitenverlof

  • voor plotselinge situaties die meteen opgelost moeten worden;
  • bijvoorbeeld op de eerste ziektedag van een naaste.
Kortdurend

Kortdurend zorgverlof

  • max. 2× de wekelijkse arbeidsduur per jaar;
  • 70% van het loon, minimaal het minimumloon.
Langdurend

Langdurend zorgverlof

  • max. 6× de wekelijkse arbeidsduur per jaar;
  • onbetaald, tenzij de cao of het arbeidsvoorwaardenbeleid anders regelt.

Kortdurend zorgverlof meldt de werknemer zo snel mogelijk; langdurend zorgverlof vraagt hij schriftelijk aan, minstens twee weken voor de gewenste ingangsdatum. De werkgever mag zorgverlof alleen weigeren als het bedrijf daardoor in ernstige problemen komt. Kijk voor de actuele voorwaarden altijd op rijksoverheid.nl en in je cao. Meer over calamiteitenverlof en het verschil tussen wettelijk en bovenwettelijk verlof lees je op aparte pagina's.

Flexibel werken en onbetaald verlof

Via de Wet flexibel werken kan een werknemer een verzoek doen om zijn arbeidsduur, werktijden of werkplek aan te passen. Dat geldt bij werkgevers met tien of meer werknemers, als de werknemer minimaal 26 weken in dienst is. Het verzoek moet twee maanden vooraf worden ingediend; de werkgever reageert uiterlijk een maand voor de gewenste ingangsdatum. Lees meer over flexibel werken. Daarnaast kun je afspraken maken over onbetaald verlof.

Aangekondigd: het kabinet werkt aan een nieuwe Verlofwet die verlofvormen vereenvoudigt, waaronder één zorgverlof. Het voorstel is aangekondigd en in consultatie gegaan; het streven is invoering in 2028. Er verandert in 2026 dus nog niets.

Het gesprek over mantelzorg voeren

Het belangrijkste instrument is geen regeling, maar een goed gesprek. Medewerkers die zich gehoord voelen, kunnen samen met hun leidinggevende vaak creatieve oplossingen vinden.

1

Kies een rustig moment

Niet tussen twee vergaderingen door. Laat weten dat het over de combinatie van werk en privé gaat, zodat de medewerker zich kan voorbereiden.

2

Luister eerst

Vraag naar de situatie zonder direct oplossingen aan te dragen. Hoe ziet een gemiddelde week eruit? Wat is het zwaarst?

3

Verken wat helpt

Gaat het om flexibele tijden, thuiswerken, tijdelijk minder uren of juist om afspraken over bereikbaarheid in noodgevallen?

4

Maak concrete afspraken

Leg vast wat je afspreekt, voor welke periode, en wie wat doet bij een plotselinge situatie. Een gespreksverslag voorkomt misverstanden.

5

Plan een vervolg

Zorgsituaties veranderen. Spreek af wanneer je de afspraken samen evalueert.

Situatie
  • Voor wie zorg je, en wat houdt dat in?
  • Hoeveel tijd en energie kost het je per week?
  • Is de situatie stabiel of verandert ze snel?
Werk
  • Op welke momenten botst de zorg met je werk?
  • Welke taken kosten je nu extra veel energie?
  • Wat heb je van het team nodig?
Steun
  • Wie helpt je verder nog met de zorg?
  • Wat zou je het meest helpen de komende maanden?
  • Hoe houden we contact als het zwaarder wordt?

Mantelzorgvriendelijk beleid in 5 stappen

Je hoeft geen uitgebreid beleidsdocument te schrijven om de combinatie van mantelzorg en werk makkelijker te maken. Met deze vijf stappen leg je een stevige basis.

1

Maak het bespreekbaar

Benoem mantelzorg in interne communicatie, het personeelshandboek en bij onboarding. Laat leidinggevenden er zelf over vertellen als ze ervaring hebben.

2

Train leidinggevenden

Zij zijn het eerste aanspreekpunt. Leer ze signalen herkennen, het gesprek voeren en de regelingen kennen.

3

Bied flexibiliteit

Flexibele begin- en eindtijden, thuiswerken en het kunnen schuiven met uren helpen vaak meer dan verlof.

4

Wijs een aanspreekpunt aan

Een HR-adviseur of mantelzorgcontactpersoon die de regelingen kent en kan doorverwijzen naar gemeentelijke ondersteuning.

5

Meet en evalueer

Neem een vraag over zorgtaken op in je medewerkersonderzoek en kijk of de ondersteuning werkt.

Overbelasting en uitval voorkomen

Werkende mantelzorgers die te lang doorgaan, lopen een verhoogd risico op stress en uitval. Vaak is de combinatie het probleem: het werk is op zich te doen, de zorg ook, maar samen is het te veel. Daarom hoort het thema mantelzorg en werk bij je beleid voor duurzame inzetbaarheid.

Reactief

  • Pas in actie bij ziekmelding.
  • Medewerker moet zelf aan de bel trekken.
  • Oplossingen ad hoc en per leidinggevende verschillend.
  • Risico op langdurige uitval.

Preventief

  • Signalen worden vroeg besproken.
  • Vaste vraag over balans in 1-op-1's.
  • Duidelijke afspraken en regelingen voor iedereen.
  • Medewerker blijft gezond aan het werk.

Let ook op de work-life balance van collega's die taken overnemen. En als een medewerker toch overbelast raakt, helpt het om tijdig de bedrijfsarts te betrekken; lees meer over burn-out preventie.

Werkende mantelzorgers ondersteunen met Teampeak

Teampeak vervangt je verlof- of verzuimsysteem niet, maar helpt je wel om het gesprek over zorg en werk tijdig te voeren. Met korte pulse surveys zie je hoe medewerkers hun balans ervaren, in regelmatige 1-op-1's is er ruimte om te vertellen wat er thuis speelt, en afspraken leg je vast zodat iedereen weet waar hij aan toe is.

HR People Enablement software

Het goede gesprek, op tijd

  • Regelmatige 1-op-1 gesprekken met ruimte voor werk-privébalans.
  • Pulse surveys en MTO's om werkgeluk en werkdruk te volgen.
  • Afspraken vastleggen in gespreksverslagen.
  • AI Coach Talli helpt leidinggevenden bij het voorbereiden van een lastig gesprek.
Plan een demo
Dashboard van Teampeak voor medewerkers met feedback, doelen en de gesprekscyclus
Teampeak
Geschreven door
Teampeak
Redactie HR-kennisbank

Teampeak schrijft over duurzame inzetbaarheid, werkgeluk en het goede gesprek. Het team helpt werkgevers om tijdig te zien wat medewerkers nodig hebben om gezond aan het werk te blijven.

Inhoudelijk gecontroleerd door een arbeids- & organisatiepsycholoog · laatst herzien nov 2026
Volg Teampeak op LinkedIn
ISO 27001 gecertificeerd — Procertify

ISO 27001 gecertificeerd. Deze pagina is met zorg samengesteld en inhoudelijk gecontroleerd.

Veelgestelde vragen

Over mantelzorg en werk

Heb je als mantelzorger recht op verlof?

Ja. Werknemers kunnen calamiteitenverlof, kortdurend zorgverlof (max. 2× de wekelijkse arbeidsduur per jaar, 70% loon) en langdurend zorgverlof (max. 6× de wekelijkse arbeidsduur per jaar, onbetaald tenzij de cao iets anders regelt) opnemen.

Mag een werkgever zorgverlof weigeren?

Alleen als het bedrijf door het verlof in ernstige problemen komt. Bij kortdurend zorgverlof moet de werkgever dat direct na de melding aangeven. Is langdurend zorgverlof al begonnen, dan mag de werkgever het niet meer stoppen.

Hoe combineer je mantelzorg en werk?

Begin met een open gesprek met je leidinggevende. Vaak helpen flexibele werktijden, thuiswerken of tijdelijk minder uren. Daarnaast kun je gebruikmaken van zorgverlof en kun je via de Wet flexibel werken een verzoek doen om je werktijden aan te passen.

Moet je als werknemer melden dat je mantelzorger bent?

Nee, dat is niet verplicht. Het kan wel helpen om het te vertellen, zodat je samen afspraken kunt maken. Werkgevers doen er goed aan het onderwerp actief bespreekbaar te maken.

Wat is mantelzorgvriendelijk beleid?

Beleid waarin mantelzorg bespreekbaar is, leidinggevenden getraind zijn, er flexibiliteit is in tijd en plaats en medewerkers weten bij wie ze terechtkunnen. Het doel is dat mantelzorgers gezond aan het werk blijven.

Hoe helpt Teampeak bij werkende mantelzorgers?

Teampeak registreert geen verlof of verzuim, maar helpt wel om het gesprek tijdig te voeren. Met pulse surveys, regelmatige 1-op-1's en vastgelegde afspraken zie je eerder wanneer een medewerker het zwaar heeft.

Kennismaken? Gewoon doen.

Plan een demo en ontdek hoe Teampeak helpt om medewerkers te binden, te laten groeien en optimaal te laten presteren.