- Calamiteitenverlof is bedoeld voor onvoorziene, dringende privésituaties waarbij de medewerker direct weg moet.
- Je betaalt het loon volledig door; de regeling staat in de Wet arbeid en zorg (Wazo).
- Het verlof duurt zo lang als nodig om het eerste probleem op te lossen: uren tot enkele dagen, zonder vast maximum per jaar.
- Is er daarna langer zorg nodig, dan stapt de medewerker over op kortdurend zorgverlof of ander verlof.
- Een cao of OR-regeling kan andere afspraken bevatten; check die altijd eerst.
Wat is calamiteitenverlof?
Calamiteitenverlof is betaald verlof voor situaties waarin een medewerker onverwacht en onmiddellijk het werk moet onderbreken. Het is een wettelijk recht, vastgelegd in de Wet arbeid en zorg (Wazo), en valt onder de bredere noemer calamiteiten- en ander kort verzuimverlof.
Het gaat om een korte onderbreking om het eerste en meest dringende probleem op te vangen. Denk aan het regelen van opvang voor een ziek kind of het laten komen van een loodgieter bij een lekkage. Voor langere afwezigheid zijn er andere verlofvormen, zoals zorgverlof of bijzonder verlof uit je cao.
Calamiteitenverlof en kort verzuimverlof: wat is het verschil?
In de praktijk worden de termen door elkaar gebruikt. Calamiteitenverlof gaat over echte noodsituaties en overmacht. Kort verzuimverlof is breder en omvat ook voorzienbare situaties die alleen onder werktijd kunnen, zoals een wettelijke verplichting of een noodzakelijk doktersbezoek. Voor beide geldt dezelfde wettelijke regeling, inclusief loondoorbetaling.
Wanneer heeft een medewerker recht op calamiteitenverlof?
De Rijksoverheid onderscheidt drie soorten situaties waarin een medewerker recht heeft op calamiteiten- of kort verzuimverlof:
- Een ziek kind moet direct van school of opvang worden gehaald.
- Er is een waterleiding gesprongen of er is brand in huis.
- Een naaste krijgt plotseling een ongeluk of wordt acuut ziek.
- Stemmen kan alleen tijdens werktijd.
- Een oproep van de rechtbank of politie die niet buiten werktijd kan.
- Een verplichting opgelegd door de overheid, zonder alternatief.
- De partner gaat bevallen.
- Een direct familielid overlijdt (voor de eerste regelingen).
- Een noodzakelijk doktersbezoek dat niet buiten werktijd kan.
Bij een overlijden telt het om bloedverwanten in de rechte lijn of in de tweede graad van de zijlijn, van de medewerker of van diens partner. Voor het bijwonen van een uitvaart, een verhuizing of een huwelijk hebben veel cao’s aparte afspraken onder buitengewoon verlof.
Doktersbezoek: een gewone afspraak bij de huisarts of tandarts valt in principe niet onder kort verzuimverlof als die ook buiten werktijd kan. Lees meer over doktersbezoek onder werktijd en hoe je daar heldere afspraken over maakt.
Hoe lang duurt calamiteitenverlof?
De wet noemt geen vast aantal uren of dagen. Het verlof duurt zo lang als nodig is om het eerste dringende probleem op te lossen. Dat kan een paar uur zijn, maar ook een of enkele dagen, bijvoorbeeld om een uitvaart te regelen. Er is ook geen maximum aantal keer per jaar; het gaat steeds om de vraag of het verlof in die situatie redelijk en noodzakelijk is.
Rekenvoorbeeld: van calamiteitenverlof naar zorgverlof
Maandagochtend: school belt
De dochter van Sanne (32 uur per week) heeft hoge koorts. Sanne vertrekt direct en regelt een huisartsafspraak. Dit is calamiteitenverlof: 100% loon.
Maandagmiddag: opvang lukt niet
Opa en oma zijn pas woensdag beschikbaar. Sanne blijft thuis om voor haar dochter te zorgen. Vanaf nu gaat het om zorg, niet meer om de eerste noodsituatie.
Dinsdag: kortdurend zorgverlof
Sanne neemt kortdurend zorgverlof. Daarvoor betaal je wettelijk minimaal 70% van het loon door, tot een maximum. Per 12 maanden heeft zij recht op twee keer haar wekelijkse arbeidsduur: 64 uur.
Let op: een cao kan ruimere afspraken bevatten, bijvoorbeeld 100% doorbetaling bij zorgverlof. Check altijd eerst je cao of de regeling van je ondernemingsraad.
Rechten en plichten van de werkgever
Dit mag je niet
- Een redelijk verzoek om calamiteitenverlof weigeren.
- Het verlof afboeken van vakantiedagen zonder overleg.
- Medische details opvragen over de zieke naaste.
- Het verlof meewegen in een negatieve beoordeling.
Dit mag wél
- Vragen om zo snel mogelijk te melden en een inschatting van de duur.
- Achteraf vragen om aannemelijk te maken dat het verlof nodig was.
- Vragen om bij langere afwezigheid over te stappen op zorgverlof.
- Duidelijke afspraken vastleggen in een verlofreglement.
Als werkgever mag je achteraf vragen om aan te tonen dat het verlof nodig was. Doe dat met gevoel: iemand die net een ouder heeft verloren of een kind naar de spoedeisende hulp heeft gebracht, zit niet te wachten op een formulier. Vertrouwen is hier het uitgangspunt, controle de uitzondering.
Checklist: calamiteitenverlof goed geregeld
- spreek af hoe en bij wie medewerkers calamiteitenverlof melden;
- leg vast welke cao- of bovenwettelijke afspraken gelden (zie wettelijk en bovenwettelijk verlof);
- maak leidinggevenden bewust van het verschil tussen calamiteiten-, zorg- en gewoon verlof;
- registreer het verlof correct in je verlof- of salarissysteem;
- plan na een ingrijpende gebeurtenis een kort gesprek om te vragen hoe het gaat.
Meer dan een regeling: de menselijke kant
Calamiteitenverlof gaat bijna altijd over momenten van stress, schrik of verdriet. Hoe je als organisatie op zo’n moment reageert, blijft hangen. Een leidinggevende die zegt “ga maar, wij vangen het op” bouwt meer vertrouwen op dan welk beleidsdocument ook.
Let ook op patronen. Neemt iemand vaak kort verzuimverlof, dan kan er thuis meer aan de hand zijn: een zieke ouder, mantelzorg of problemen met opvang. Dat vraagt geen controle, maar een open gesprek. Soms is een andere oplossing beter, zoals tijdelijk aangepaste werktijden of langdurend zorgverlof. Zo voorkom je dat iemand overbelast raakt en uitvalt met ziekteverzuim.
Tip: plan na een overlijden of ernstige gebeurtenis bewust een 1-op-1 gesprek in de weken erna. Rouw en zorg stoppen niet na de verlofdagen, en een medewerker die zich gezien voelt, blijft vaker gezond aan het werk.
Goed werkgeverschap met Teampeak
Teampeak doet geen verlofregistratie: het aanvragen en afboeken van calamiteitenverlof regel je in je verlof- of salarissysteem. Teampeak helpt je wel met wat eromheen gebeurt: het goede gesprek, het vroeg oppikken van signalen en het vastleggen van afspraken. Zo werk je aan duurzame inzetbaarheid en werkgeluk, ook als het thuis even tegenzit.
Aandacht als het ertoe doet
- 1-op-1 gesprekken plannen, voorbereiden en afspraken vastleggen in gespreksverslagen.
- Pulse surveys die laten zien hoe het met energie en werkdruk in teams gaat.
- AI Coach Talli helpt leidinggevenden om een lastig of persoonlijk gesprek voor te bereiden.
- HR analytics om trends in welzijn en betrokkenheid per team te volgen.
Teampeak schrijft over verlof, goed werkgeverschap en het gesprek tussen leidinggevende en medewerker. Het team laat zien hoe regels en menselijke aandacht elkaar kunnen versterken.
ISO 27001 gecertificeerd. Deze pagina is met zorg samengesteld en inhoudelijk gecontroleerd.