- De Arbowet is een kaderwet: ze geeft doelen, de details staan in het Arbobesluit, de Arboregeling en de arbocatalogi.
- Als werkgever heb je een zorgplicht voor gezond en veilig werk, ook bij thuiswerken.
- Kernverplichtingen: RI&E met plan van aanpak, bedrijfsarts via een basiscontract, preventiemedewerker, BHV en beleid op psychosociale arbeidsbelasting.
- Werknemers hebben ook plichten, zoals veilig werken en beschermingsmiddelen gebruiken.
- De Nederlandse Arbeidsinspectie handhaaft; een arbo-overtreding kan in 2026 tot € 110.000 per overtreding kosten.
Wat is de Arbowet?
De Arbowet beschermt medewerkers tegen schade aan hun gezondheid door het werk. Dat gaat over fysieke risico’s, zoals vallen of gevaarlijke stoffen, maar net zo goed over werkdruk, stress en ongewenst gedrag.
De wet is opgezet als kaderwet. Ze beschrijft vooral wat je moet bereiken, niet precies hoe. De concrete regels staan in onderliggende regelgeving: het Arbobesluit en de Arboregeling. Werkgevers en werknemers in een branche kunnen daarnaast samen een arbocatalogus opstellen met praktische oplossingen die passen bij hun sector.
De regels gelden voor iedereen die arbeid verricht onder gezag van een werkgever: vaste medewerkers, oproepkrachten, stagiairs, uitzendkrachten en gedetacheerden. Ook vrijwilligers en zelfstandigen vallen deels onder de regels. Werktijden en rusttijden staan overigens niet in de Arbowet, maar in de Arbeidstijdenwet.
Welke verplichtingen heb je als werkgever volgens de Arbowet?
Het vertrekpunt is de algemene zorgplicht: je zorgt voor de veiligheid en gezondheid van je medewerkers bij alles wat met het werk te maken heeft. Daaruit volgen een aantal concrete verplichtingen.
RI&E en plan van aanpak
Breng in een risico-inventarisatie en -evaluatie in kaart welke risico’s het werk met zich meebrengt, en leg in een plan van aanpak vast welke maatregelen je neemt en wanneer. Heb je personeel, dan is een RI&E verplicht, ongeacht de omvang. Toetsing door een gecertificeerde deskundige is nodig, tenzij je maximaal 25 medewerkers hebt en een erkend branche-instrument gebruikt.
Deskundige ondersteuning en bedrijfsarts
Sluit een basiscontract met een arbodienst of een zelfstandige bedrijfsarts. Daarin staan minimaal de verzuimbegeleiding, het open spreekuur, de mogelijkheid van een second opinion en de toegang van de bedrijfsarts tot de werkplek.
Preventiemedewerker
Wijs ten minste één preventiemedewerker aan die meewerkt aan de RI&E en adviseert over maatregelen. Bij 25 medewerkers of minder mag je die rol zelf vervullen.
Bedrijfshulpverlening
Zorg voor voldoende en goed toegeruste BHV’ers voor eerste hulp, brandbestrijding en ontruiming.
Voorlichting en onderricht
Leg medewerkers uit welke risico’s er zijn en hoe ze veilig werken, en stel beschermingsmiddelen beschikbaar waar nodig.
Periodiek onderzoek
Bied medewerkers de mogelijkheid van een PAGO, een periodiek arbeidsgezondheidskundig onderzoek. Deelname is vrijwillig.
Betrek de medezeggenschap. Je stelt arbobeleid op in samenwerking met de ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging. Voor de keuze van de arbodienst en de preventiemedewerker heeft de OR instemmingsrecht.
Arbowet en psychosociale arbeidsbelasting
Een van de onderdelen die in de praktijk vaak onderbelicht blijft, is psychosociale arbeidsbelasting (PSA). De wet verplicht je beleid te voeren om PSA te voorkomen of te beperken. Onder PSA valt onder meer werkdruk, agressie en geweld, pesten, seksuele intimidatie en discriminatie.
Arbobeleid op papier
- Werkdruk staat in de RI&E, maar niemand weet wat ermee gebeurt.
- Er is een vertrouwenspersoon, maar medewerkers kennen die niet.
- Signalen komen pas binnen bij een ziekmelding.
- Eén keer per jaar een gesprek over welzijn.
Arbobeleid dat leeft
- Werkdruk wordt periodiek gemeten met pulse surveys en per team besproken.
- Een bekende vertrouwenspersoon en duidelijke gedragsafspraken.
- Leidinggevenden vragen in 1-op-1 gesprekken actief naar belasting.
- Maatregelen worden gevolgd en bijgesteld.
Een verplichte schriftelijke gedragscode tegen ongewenst gedrag was gepland, maar het kabinet heeft in juni 2026 besloten die verplichting niet in te voeren. De bestaande plicht om PSA-beleid te voeren blijft gewoon gelden, en een gedragscode wordt nog steeds aanbevolen. Hulp bij het herkennen van signalen vind je in onze artikelen over werkstress en burn-outpreventie.
Wat moeten werknemers doen?
De wet legt niet alle verantwoordelijkheid bij de werkgever. Ook medewerkers hebben verplichtingen. Zij moeten:
- voorzichtig en volgens de instructies werken;
- machines, gereedschap en gevaarlijke stoffen op de juiste manier gebruiken;
- persoonlijke beschermingsmiddelen dragen en beveiligingen niet uitschakelen;
- meewerken aan voorlichting en onderricht;
- gevaren die ze zien direct melden.
Leeft een werknemer de regels niet na, dan kan de Arbeidsinspectie ook hem of haar een (beperkte) boete geven. In de praktijk is het echter de werkgever die moet zorgen voor instructie en toezicht.
Wie controleert de Arbowet en wat zijn de boetes?
De Nederlandse Arbeidsinspectie ziet toe op naleving. Ze kan waarschuwen, een eis stellen, werk stilleggen of een boete opleggen. Het wettelijk maximum per arbo-overtreding is het bedrag van de vijfde boetecategorie: € 110.000 in 2026, voor bepaalde zware overtredingen zelfs de zesde categorie. Voor kleinere werkgevers wordt het normbedrag verlaagd naar een percentage, en bij letsel of herhaling juist verhoogd. Het kabinet heeft aangekondigd de arboboetes eenmalig te verhogen en daarna jaarlijks te indexeren.
Dat er werk aan de winkel is, blijkt uit de monitor Arbo in Bedrijf van de Arbeidsinspectie: in de editie 2024–2025 had 68% van de bedrijven een RI&E. Bijna een op de drie bedrijven heeft dus de basis niet op orde.
Checklist: voldoe je aan de Arbowet?
- Is er een actuele RI&E met plan van aanpak?
- Is er een basiscontract met arbodienst of bedrijfsarts?
- Is er een preventiemedewerker aangewezen?
- Zijn er voldoende BHV’ers?
- Is er beleid op werkdruk en ongewenst gedrag?
- Kennen medewerkers de vertrouwenspersoon?
- Meet je periodiek hoe medewerkers hun belasting ervaren?
- Wordt dit besproken in gesprekken met leidinggevenden?
- Is de OR betrokken bij het arbobeleid?
- Worden maatregelen uit het plan van aanpak opgevolgd?
- Is er een verzuimprotocol?
- Worden ongevallen gemeld en geëvalueerd?
Arbobeleid laten leven met Teampeak
Teampeak is geen RI&E-tool en vervangt je arbodienst of verzuimregistratie niet. Het helpt je wél bij het deel van de wet dat over mensen gaat: werkdruk, werkgeluk en het gesprek daarover. Zo maak je van PSA-beleid iets dat je echt merkt in de teams, en bouw je aan duurzame inzetbaarheid.
Werkdruk zien voordat het misgaat
- Pulse surveys en MTO die werkdruk, balans en werkgeluk per team meten.
- 1-op-1 en ontwikkelgesprekken met vaste vragen over belasting.
- Afspraken en acties vastleggen in gespreksverslagen.
- Dashboards in HR analytics om trends per afdeling te volgen.
Teampeak schrijft over arbeidsrecht, gezond werken en duurzame inzetbaarheid. Het team laat zien hoe wettelijke verplichtingen het startpunt kunnen zijn voor betere gesprekken op de werkvloer.
ISO 27001 gecertificeerd. Deze pagina is met zorg samengesteld en inhoudelijk gecontroleerd.