PAGO: betekenis, verplichting & aanpak

Wat is een PAGO?

Een PAGO is een periodiek onderzoek naar de gezondheid van medewerkers in relatie tot hun werk. Het kijkt niet naar je algemene fitheid, maar naar de vraag: maakt dit werk mensen op termijn ziek?

De afkorting staat voor periodiek arbeidsgezondheidskundig onderzoek. “Periodiek” betekent dat het terugkeert, bijvoorbeeld eens in de paar jaar, of vaker bij zwaardere risico’s. “Arbeidsgezondheidskundig” betekent dat het onderzoek vertrekt vanuit de belasting die het werk met zich meebrengt: tillen, beeldschermwerk, lawaai, gevaarlijke stoffen, nachtdiensten of hoge werkdruk.

Het onderzoek is een vast onderdeel van de preventieve kant van de Arbowet. Waar verzuimbegeleiding pas start als iemand al ziek is, probeer je met dit onderzoek juist een stap eerder te zijn. Dat sluit naadloos aan op beleid voor duurzame inzetbaarheid: medewerkers gezond, gemotiveerd en inzetbaar houden, ook over tien jaar.

Kenmerken op een rij

• werkgericht: de inhoud volgt uit de risico’s in je risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E);
• periodiek: de bedrijfsarts adviseert over de frequentie, afhankelijk van het risico;
• vrijwillig voor de medewerker, verplicht om aan te bieden voor de werkgever;
• vertrouwelijk: individuele uitslagen blijven tussen medewerker en arts.

Is een PAGO verplicht voor werkgevers?

Ja, in die zin dat je het moet aanbieden. Artikel 18 van de Arbowet verplicht werkgevers om werknemers periodiek een arbeidsgezondheidskundig onderzoek aan te bieden, afgestemd op de risico’s van hun werk. Daarnaast moet het basiscontract met je arbodienst of bedrijfsarts regelen hoe je dit organiseert (artikel 14 van de Arbowet). Je kunt deze plicht dus niet afkopen met alleen een vitaliteitsaanbod.

Voor de medewerker is meedoen vrijwillig. Hij of zij mag weigeren, en dat mag geen nadelige gevolgen hebben. Er zijn wel uitzonderingen waarbij een periodieke keuring wettelijk verplicht is voor de werknemer zelf, bijvoorbeeld bij werk met ioniserende straling. Die keuringen vallen onder aparte regelgeving en zijn geen onderdeel van het vrijwillige PAGO.

Wat wordt er onderzocht bij een PAGO?

Er is geen vast standaardpakket. De bedrijfsarts stelt de inhoud samen op basis van de risico’s in jouw organisatie. Een logistiek bedrijf krijgt dus een ander onderzoek dan een accountantskantoor. Vaak bestaat het uit een digitale vragenlijst, eventueel aangevuld met metingen en een gesprek.

Een goed onderzoek kijkt ook terug: werken de maatregelen die je eerder hebt genomen? Komen er nieuwe risico’s bij? De uitkomsten kunnen aanleiding zijn om je RI&E en het plan van aanpak bij te stellen.

Verschil tussen PAGO en PMO

De termen worden vaak door elkaar gebruikt, maar ze zijn niet hetzelfde. Een PMO (preventief medisch onderzoek) is een bredere verzamelnaam voor gezondheidsonderzoeken, bijvoorbeeld gericht op leefstijl, algemene gezondheid of inzetbaarheid. Dat is waardevol, maar alleen een PMO voldoet niet aan de Arbowet.

In de praktijk combineren veel organisaties beide in één ronde: een werkgerichte basis, aangevuld met vragen over leefstijl en vitaliteit op de werkvloer. Zorg dan wel dat het werkgerichte deel duidelijk herkenbaar blijft.

Privacy: wat krijg je als werkgever te zien?

Medische gegevens vallen onder het medisch beroepsgeheim én onder de AVG als bijzondere persoonsgegevens. Je krijgt als werkgever dus nooit individuele uitslagen. De medewerker ontvangt zelf een persoonlijk advies en kan, als dat nodig is, een vervolgafspraak maken bij de bedrijfsarts.

Wat jij ontvangt, is een geanonimiseerde groepsrapportage: welke risico’s spelen er per afdeling of functiegroep, en welke maatregelen adviseert de arts? Bij kleine teams wordt er vaak samengevoegd, zodat niemand herleidbaar is. Lees ook hoe je omgaat met de AVG in HR.

Een PAGO organiseren in 6 stappen

Hoe vaak bied je een PAGO aan?

De wet noemt geen vaste termijn. Hoe vaak het onderzoek nodig is, leid je af uit de risico’s in je RI&E, op advies van de bedrijfsarts. Bij kantoorwerk met vooral psychosociale risico’s is eens in de paar jaar vaak voldoende; bij zwaar fysiek werk, lawaai, gevaarlijke stoffen of nachtwerk ligt een kortere cyclus meer voor de hand. Sommige organisaties kiezen daarnaast voor een extra aanbod voor specifieke groepen, bijvoorbeeld medewerkers in zware functies.

Leg de afgesproken frequentie vast in je arbobeleid en in het contract met je arbodienst. Verandert het werk ingrijpend – door een reorganisatie, nieuwe machines of een andere roostersystematiek – dan is dat een goed moment om tussentijds opnieuw te kijken.

Zo verhoog je de deelname

• Maak het concreet: vertel welke risico’s je onderzoekt en wat er met eerdere uitkomsten is gedaan;
• Garandeer privacy zichtbaar: laat de arbodienst uitleggen dat individuele uitslagen nooit bij de leidinggevende komen;
• Geef tijd: deelname valt onder werktijd, dus plan er ruimte voor in het rooster;
• Laat leidinggevenden het goede voorbeeld geven door zelf mee te doen;
• Koppel terug: deel de groepsuitkomsten en de maatregelen die je neemt. Wie ziet dat er iets gebeurt, doet de volgende keer eerder mee.

Een lage deelname is overigens ook informatie: het kan wijzen op weinig vertrouwen. Check dat signaal in een medewerkersonderzoek of in gesprekken met je team.

Van onderzoek naar actie met Teampeak

Teampeak voert geen medisch onderzoek uit en vervangt je arbodienst niet. Wat het wél doet: zorgen dat de signalen uit een PAGO niet in een la verdwijnen. Met korte pulse surveys meet je tussendoor hoe het gaat met werkdruk en energie, en in 1-op-1 gesprekken maak je inzetbaarheid een vast gespreksonderwerp.

HR People Enablement software

Preventie die blijft hangen

• Pulse surveys en MTO om werkdruk en werkgeluk per team te volgen.
• Gespreksformats voor 1-op-1’s en ontwikkelgesprekken met ruimte voor inzetbaarheid.
• Afspraken vastleggen in gespreksverslagen en terugzien in de volgende ronde.
• HR-dashboards die trends per afdeling zichtbaar maken.

Plan een demo