- Medisch verlof is geen wettelijke verlofsoort; de situatie bepaalt welke regeling geldt.
- Kan iemand door een operatie of behandeling niet werken, dan is hij of zij ziek: ziekmelden en loon doorbetalen.
- Een afspraak die alleen onder werktijd kan, valt onder betaald kort verzuimverlof.
- Je mag als werkgever niet vragen naar de diagnose; medische vragen horen bij de bedrijfsarts.
- Een goed gesprek vooraf en contact tijdens herstel maken de terugkeer makkelijker.
Wat is medisch verlof?
Met deze term bedoelen werkgevers en medewerkers meestal: vrij zijn om medische redenen. Denk aan een geplande knieoperatie, een reeks bestralingen, een ziekenhuisopname of een onderzoek dat alleen overdag kan.
Het woord suggereert dat er een aparte regeling bestaat, maar die is er in de Nederlandse wet niet. Wat er wél is: de regels voor loon bij ziekte, het calamiteiten- en kort verzuimverlof uit de Wet arbeid en zorg, en zorgverlof als de medewerker voor een ander zorgt. Sommige cao’s of verlofregelingen gebruiken het begrip wel, bijvoorbeeld voor extra betaalde uren voor ziekenhuisbezoek. Kijk dus altijd ook in je cao en je eigen verlofreglement.
Typische situaties
- een geplande operatie met aansluitend herstel;
- een ziekenhuisopname, gepland of acuut;
- een behandeltraject, zoals chemotherapie, fysiotherapie of revalidatie;
- een onderzoek of specialistisch consult dat niet buiten werktijd kan;
- begeleiding van een partner, kind of ouder naar het ziekenhuis.
Ziekte of verlof: welke regeling geldt wanneer?
De hoofdvraag is steeds: kan de medewerker door de medische situatie zijn werk niet doen? Is het antwoord ja, dan is er sprake van ziekte. Gaat het om een korte afspraak waarna iemand gewoon weer aan het werk kan, dan kom je eerder uit bij kort verzuimverlof.
Arbeidsongeschikt
- operatie, opname of herstel;
- behandeling waardoor werken niet lukt;
- ziekmelden en loon doorbetalen.
Afspraak onder werktijd
- doktersbezoek dat alleen onder werktijd kan;
- duurt uren tot hooguit enkele dagen;
- loon loopt door (cao kan afwijken).
Voor een naaste
- eerste opvang: calamiteitenverlof;
- daarna eventueel zorgverlof;
- kortdurend zorgverlof: 70% loon.
Een gewone controle bij de huisarts of tandarts die ook buiten werktijd kan, valt niet onder deze regelingen. Meer daarover lees je in ons artikel over doktersbezoek onder werktijd. Moet iemand acuut een kind of partner naar de spoedeisende hulp brengen? Dan is dat typisch calamiteitenverlof.
Operatie, opname of behandeling: dan is het ziekte
Ook als een operatie ruim van tevoren gepland is, is de medewerker vanaf het moment dat hij of zij niet kan werken arbeidsongeschikt. Het is dus geen ‘vrije dag’ en geen verlof: de medewerker meldt zich ziek volgens je verzuimprotocol en jij betaalt het loon door.
- Loondoorbetaling: maximaal 104 weken, minimaal 70% van het loon (in het eerste jaar minimaal het minimumloon). Veel cao’s vullen aan tot een hoger percentage.
- Wachtdagen: alleen als dat schriftelijk is afgesproken; volgens vakbronnen mogen dat er maximaal twee zijn.
- Vakantiedagen: je mag niet eisen dat iemand voor herstel vakantiedagen opneemt. De medewerker kan dat zelf wel voorstellen, maar dan moet het een vrije keuze zijn.
- Langer herstel: duurt het verzuim langer, dan gelden de stappen uit de Wet verbetering poortwachter, zoals de probleemanalyse in week 6 en het plan van aanpak in week 8.
Tip voor geplande ingrepen: vraag de medewerker om de datum zo vroeg mogelijk te melden – zonder medische details. Dan kun je het werk overdragen, vervanging regelen en samen afspreken hoe en wanneer je contact houdt tijdens het herstel.
Bij twijfelgevallen, zoals een cosmetische ingreep zonder medische noodzaak, is de medewerker in de regel na de ingreep ook gewoon arbeidsongeschikt. Of je daar anders mee mag omgaan, is juridisch niet eenvoudig. Leg zo’n situatie voor aan je arbodienst of een arbeidsjurist voordat je loon inhoudt.
Wanneer valt een afspraak onder kort verzuimverlof?
Volgens de Rijksoverheid heeft een medewerker recht op calamiteiten- of kort verzuimverlof als hij of zij naar de dokter moet en dat alleen onder werktijd kan. Ook het begeleiden van iemand uit de naaste omgeving naar de dokter valt eronder. Het salaris loopt door, al kan je cao andere afspraken bevatten.
Kan het buiten werktijd?
Een onderzoek in het ziekenhuis wordt meestal ingepland door het ziekenhuis zelf. Heeft de medewerker geen invloed op het tijdstip, dan valt het al snel onder kort verzuim.
Hoe lang is redelijk?
Het verlof duurt zo lang als nodig is: meestal uren, soms enkele dagen. Er geldt geen wettelijk maximum per jaar.
Mag je om bewijs vragen?
Achteraf mag je vragen aan te tonen dat het verlof nodig was, bijvoorbeeld met een afsprakenkaart. Naar de reden of de diagnose vraag je niet.
Wordt het meer dan een afspraak?
Komen de afspraken zo vaak terug dat iemand eigenlijk niet goed kan werken, of volgt er een behandeling met herstel? Dan is er waarschijnlijk sprake van ziekte en betrek je de bedrijfsarts.
Wat mag je wel en niet vragen bij medisch verlof?
Medische gegevens zijn bijzondere persoonsgegevens onder de AVG. Als werkgever mag je ze in principe niet vragen en niet vastleggen. De Autoriteit Persoonsgegevens geeft hier duidelijke informatie over. Wat je wél mag weten, is praktisch van aard.
Niet vragen of vastleggen
- de diagnose of aard van de aandoening;
- welke behandeling of medicatie iemand krijgt;
- medische verklaringen of uitslagen;
- aantekeningen over de oorzaak in het dossier.
Wel bespreken
- verwachte duur van de afwezigheid;
- lopend werk dat overgedragen moet worden;
- bereikbaarheid en hoe je contact houdt;
- wat iemand nodig heeft om goed terug te keren.
Vertelt een medewerker uit zichzelf meer over de aandoening, dan mag je daarnaar luisteren, maar leg je het niet vast. Gaat het over belastbaarheid en wat iemand weer kan, dan is dat het terrein van de bedrijfsarts. Wil je het contact goed voorbereiden? Lees dan hoe je een zorgvuldig verzuimgesprek voert.
Zo regel je medisch verlof zorgvuldig
Medewerkers onthouden heel goed hoe hun werkgever reageerde toen ze een ingreep of behandeling moesten ondergaan. Duidelijke afspraken en echte aandacht maken het verschil tussen een medewerker die zich gesteund voelt en iemand die zich een last voelt.
Maak het beleid duidelijk
Beschrijf in je verlofreglement wat onder ziekte valt, wat onder kort verzuimverlof en wat je eventueel bovenwettelijk aanbiedt. Zo hoeft niemand te raden.
Voer een gesprek vooraf
Bij een geplande ingreep spreek je af wie wat overneemt, hoe vaak je contact hebt en via wie. Respecteer het als iemand tijdens herstel liever even niets hoort.
Houd contact tijdens herstel
Een kort bericht of belletje laat zien dat je betrokken bent. Houd het luchtig en zonder druk om terug te keren; dat is geen controlemoment.
Plan de terugkeer samen
Gebruik het advies van de bedrijfsarts om werkhervatting op te bouwen. Een stapsgewijze re-integratie voorkomt terugval.
Kijk ook naar het team
Uitval legt druk op collega’s. Check in je 1-op-1 gesprekken of de werkdruk te dragen is en verdeel taken eerlijk.
Let op: zie je dat iemand regelmatig kort afwezig is voor medische afspraken, ga dan het gesprek aan over hoe het gaat en wat helpt. Dat is geen controle, maar goed werkgeverschap en draagt bij aan duurzame inzetbaarheid.
Zorgvuldig contact tijdens uitval met Teampeak
Teampeak vervangt je verzuim- of verlofregistratie niet en slaat geen medische gegevens op. Wel helpt het je om het menselijke deel goed te doen: het gesprek voor en na een periode van afwezigheid, afspraken over werk en ontwikkeling vastleggen en signalen over werkdruk en welzijn in het team vroeg oppikken via pulse surveys.
Het goede gesprek, ook bij uitval
- Gesprekstemplates voor een terugkeer- of 1-op-1 gesprek, zonder medische vragen.
- Afspraken over taken en doelen vastleggen in een gespreksverslag.
- Pulse surveys om werkdruk en welzijn in het team te volgen.
- AI Coach Talli helpt leidinggevenden een lastig gesprek voor te bereiden.
Teampeak schrijft over verlof, verzuim en goed werkgeverschap. Het team helpt organisaties om ook bij uitval het goede gesprek te blijven voeren.
ISO 27001 gecertificeerd. Deze pagina is met zorg samengesteld en inhoudelijk gecontroleerd.